VIÊM AMIDAN HỐC MỦ – NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CÁCH ĐIỀU TRỊ VÀ PHÒNG NGỪA

Bệnh không chỉ gây đau họng, sốt, khó nuốt và hôi miệng mà còn có nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng nếu không được điều trị đúng cách.

Cùng đọc qua bài viết toàn diện về amidan hốc mủ, với nội dung được xây dựng và tư vấn chuyên môn bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng giàu kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn.

1. Viêm amidan hốc mủ là gì?

Amidan là hai khối mô lympho (màu hồng) nằm ở hai bên họng, có vai trò như “lá chắn” đầu tiên của cơ thể, giúp nhận diện và ngăn chặn vi khuẩn, virus cùng các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường hô hấp và đường ăn uống.

Khi phải hoạt động liên tục hoặc sức đề kháng suy giảm, amidan có thể bị viêm và nhiễm trùng. Trong đó, viêm amidan hốc mủ là tình trạng amidan bị viêm, trong các hốc (khe) tự nhiên trên bề mặt amidan xuất hiện những chấm hoặc mảng mủ màu trắng hoặc vàng (các tế bào miễn dịch, xác vi khuẩn, virus và tế bào chết tích tụ trong những hốc tạo thành các ổ mủ).

Đây là một dạng viêm amidan thường gặp, chủ yếu do vi khuẩn hoặc virus gây ra, người bệnh thường bị đau họng, nuốt đau, sốt, hôi miệng và cảm giác vướng ở cổ họng. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến ở trẻ em, thanh thiếu niên và những người có sức đề kháng kém.

2. Viêm amidan hốc mủ có lây không?

Viêm amidan hốc mủ không lây lan trực tiếp. Tuy nhiên, nếu bệnh do virus hoặc vi khuẩn gây ra, người bệnh có thể lây tác nhân gây bệnh cho người khác thông qua tiếp xúc gần.

Đặc biệt, các yếu tố làm tăng nguy cơ lây bệnh gián tiếp bao gồm:

• Tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh.
• Sinh hoạt trong môi trường đông người như trường học, nhà trẻ, văn phòng.
• Không rửa tay thường xuyên hoặc vệ sinh cá nhân kém.
• Dùng chung đồ ăn, thức uống hoặc vật dụng cá nhân với người bệnh.
• Sức đề kháng suy giảm.

3. Triệu chứng của viêm amidan hốc mủ

– Triệu chứng thường gặp nhất là đau họng, đặc biệt khi nuốt thức ăn hoặc nước bọt, Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, khiến người bệnh khó nuốt, nuốt đau, thậm chí ngại ăn uống. 

– Người bệnh thường bị sốt, cảm giác mệt mỏi, đau nhức cơ thể và giảm sức khỏe do phản ứng viêm.

– Amidan sưng đỏ, trên bề mặt xuất hiện các chấm trắng, mảng mủ hoặc những hốc chứa mủ màu trắng hoặc vàng khi quan sát trong họng.

– Các ổ mủ có thể bong ra, tạo cảm giác vướng họng hoặc khiến người bệnh khạc ra những hạt nhỏ màu trắng có mùi hôi.

– Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp tình trạng hơi thở có mùi hôi do vi khuẩn và dịch mủ tích tụ trong các hốc amidan. 

– Khàn tiếng, vùng cổ sưng đau là những triệu chứng thường gặp khác của viêm amidan hốc mủ do tình trạng sưng của hạch bạch huyết.

– Ở trẻ nhỏ, trẻ thường quấy khóc, chảy nhiều nước dãi, bỏ bú hoặc bỏ ăn, cáu gắt và sốt. 

4. Nguyên nhân gây viêm amidan hốc mủ

Nguyên nhân do virus:

– Virus là nguyên nhân thường gặp của viêm amidan cấp, bao gồm các loại như Adenovirus, Rhinovirus, virus cúm (Influenza) và virus Epstein-Barr (EBV). 

– Bệnh do virus thường khởi phát với đau họng, sốt, mệt mỏi. Người bệnh thường cải thiện triệu chứng sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách.

Nguyên nhân vi khuẩn:

– Vi khuẩn cũng là tác nhân quan trọng gây viêm amidan hốc mủ, đặc biệt là liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A (Group A Streptococcus – GAS). Ngoài ra, một số vi khuẩn khác như Staphylococcus và Haemophilus cũng có thể gây bệnh. 

– Khi vi khuẩn phát triển mạnh trong các hốc amidan, chúng kích thích phản ứng viêm, khiến bạch cầu, xác vi khuẩn và dịch tiết tích tụ tạo thành các ổ mủ màu trắng hoặc vàng.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh hoặc tái phát:

• Thời tiết lạnh hoặc thay đổi thất thường, làm giảm sức đề kháng của niêm mạc đường hô hấp.
• Ô nhiễm không khí, khói thuốc lá và hóa chất, gây kích ứng niêm mạc họng.
• Viêm mũi dị ứng hoặc viêm xoang mạn tính, khiến dịch tiết thường xuyên chảy xuống họng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
• Vệ sinh răng miệng kém, làm tăng số lượng vi khuẩn trong khoang miệng.
• Sức đề kháng suy giảm do căng thẳng, thiếu ngủ, dinh dưỡng không đầy đủ hoặc mắc các bệnh mạn tính.

5. Dấu hiệu nhận biết viêm amidan hốc mủ

Ngoài các triệu chứng đau họng thông thường, viêm amidan hốc mủ còn có một số dấu hiệu khá đặc trưng giúp người bệnh nhận biết sớm.

Các dấu hiệu nhận biết viêm amidan hốc mủ bao gồm:

• Amidan sưng to, đỏ: Một hoặc cả hai bên amidan sưng nề, đỏ hơn bình thường và gây cảm giác vướng ở cổ họng.
• Chấm trắng, mảng mủ hoặc hốc mủ màu trắng, vàng: Đây là dấu hiệu đặc trưng của viêm amidan hốc mủ, hình thành do vi khuẩn, tế bào miễn dịch và dịch viêm tích tụ trong các khe của amidan.
• Các ổ mủ dễ bong khi khạc: Một số người bệnh có thể khạc ra những hạt nhỏ màu trắng hoặc vàng có mùi hôi do các nút mủ bong khỏi hốc amidan.
• Hơi thở có mùi hôi: Dịch mủ và vi khuẩn tích tụ lâu ngày trong các hốc amidan là nguyên nhân khiến hơi thở có mùi khó chịu, ngay cả khi đã vệ sinh răng miệng.
• Đau họng tăng lên khi nuốt: Cơn đau thường rõ hơn khi ăn, uống hoặc nuốt nước bọt, khiến người bệnh ngại ăn uống.
• Sốt và mệt mỏi: Người bệnh có thể sốt nhẹ đến sốt cao, kèm theo cảm giác mệt mỏi, đau nhức cơ thể do phản ứng viêm.
• Hạch bạch huyết vùng cổ sưng đau: Hạch dưới hàm hoặc hai bên cổ có thể sưng to và đau khi ấn, cho thấy cơ thể đang phản ứng với tình trạng nhiễm trùng.

Phân biệt viêm amidan hốc mủ và viêm amidan thông thường:

Khác với viêm họng thông thường, viêm amidan hốc mủ thường có các ổ mủ rõ ràng trên bề mặt amidan, trong khi viêm họng chủ yếu chỉ gây đỏ niêm mạc họng và đau lan tỏa, không có mảng mủ đặc trưng. 

6. Bệnh viêm amidan hốc mủ có nguy hiểm không?

Nếu không được điều trị kịp thời, viêm amidan hốc mủ có thể gây ra một số dạng biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng sống, bao gồm:

– Biến chứng tại amidan: Tình trạng viêm kéo dài khiến amidan sưng to, xuất hiện nhiều ổ mủ, gây đau họng dữ dội, khó nuốt, khó ăn uống, khàn tiếng. Người bệnh có bị áp xe quanh amidan – tình trạng cần được xử trí kịp thời.

– Biến chứng lan sang các cơ quan lân cận: Vi khuẩn có thể lan từ amidan đến các vùng tai, mũi và đường hô hấp trên, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh như viêm tai giữa, viêm xoang hoặc các nhiễm trùng vùng họng.

– Biến chứng toàn thân: Đối với viêm amidan do liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A, nếu không được điều trị đúng cách, người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng như viêm cầu thận cấp, thấp tim và trong những trường hợp hiếm gặp là nhiễm khuẩn huyết.

– Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống: Viêm amidan hốc mủ kéo dài còn gây hôi miệng, đau họng tái phát, ảnh hưởng đến việc ăn uống, giấc ngủ. 

7. Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Viêm amidan hốc mủ có thể cải thiện sau vài ngày nếu được điều trị đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Đau họng kéo dài trên 3–5 ngày nhưng không cải thiện hoặc ngày càng nặng hơn.
• Sốt cao, sốt liên tục hoặc tái sốt sau khi đã hạ sốt.
• Đau nhiều khi nuốt, khó nuốt đến mức không thể ăn uống hoặc uống nước.
• Khó thở, khó há miệng hoặc cảm giác cổ họng bị chèn ép.
• Amidan có nhiều mủ, sưng to hoặc đau tăng dần.
• Hạch bạch huyết vùng cổ sưng to, đau nhiều.
• Điều trị tại nhà hoặc dùng thuốc nhưng triệu chứng không cải thiện theo thời gian.
• Viêm amidan tái phát nhiều lần trong năm, ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập hoặc công việc.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu trên, người bệnh nên đến Khoa Tai Mũi Họng – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh. 

Với hệ thống nội soi Tai Mũi Họng ống mềm hiện đại cho hình ảnh 4K sắc nét, bác sĩ có thể đánh giá chi tiết tình trạng amidan, phát hiện các biến chứng hoặc bệnh lý phối hợp, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp bằng nội khoa hoặc chỉ định cắt amidan khi cần thiết. 

Liên hệ Hotline 1800 6767 (Nhánh 2) để được tư vấn và đặt lịch khám.

8. Điều trị viêm amidan hốc mủ như thế nào?

Phương pháp điều trị viêm amidan hốc mủ sẽ được bác sĩ lựa chọn dựa trên nguyên nhân gây bệnh (virus hay vi khuẩn), mức độ viêm, triệu chứng lâm sàng và tần suất tái phát. 

Các cách điều trị viêm amidan hốc mủ thường gặp bao gồm:

8.1. Chăm sóc và hỗ trợ điều trị tại nhà

Đối với các trường hợp nhẹ hoặc trong quá trình điều trị, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà để giúp giảm triệu chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục, bao gồm:

• Nghỉ ngơi đầy đủ để cơ thể tăng cường khả năng chống lại tác nhân gây bệnh.
• Uống nhiều nước để giữ ẩm cổ họng và hạn chế mất nước khi sốt.
• Súc họng bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch khoang miệng, giảm vi khuẩn và làm dịu niêm mạc họng.
• Ăn các thức ăn mềm, lỏng, nguội hoặc ấm để giảm đau khi nuốt.
• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là vùng cổ khi thời tiết lạnh.
• Tránh hút thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với khói bụi, hóa chất gây kích ứng đường hô hấp.
• Không tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

8.2 Điều trị bằng thuốc

Bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều loại thuốc nhằm kiểm soát triệu chứng và điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Các thuốc thường được sử dụng gồm:

• Thuốc hạ sốt, giảm đau giúp cải thiện tình trạng sốt, đau họng và đau khi nuốt.
• Thuốc chống viêm khi có chỉ định, nhằm giảm tình trạng viêm và sưng amidan.
• Kháng sinh nếu xác định hoặc nghi ngờ viêm amidan do vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A.

Lưu ý:  Không tự ý mua thuốc hoặc ngừng thuốc làm bệnh kéo dài, tái phát hoặc tăng nguy cơ kháng kháng sinh.

8.3. Phẫu thuật

Phẫu thuật cắt amidan thường được cân nhắc khi điều trị nội khoa không còn hiệu quả hoặc amidan gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

Một số trường hợp có thể được bác sĩ chỉ định cắt amidan gồm:

• Viêm amidan tái phát nhiều lần trong năm.
• Xuất hiện áp xe quanh amidan hoặc các biến chứng tại chỗ.
• Amidan quá phát gây ngáy, ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn hoặc khó nuốt.
• Nghi ngờ tổn thương bất thường hoặc khối u tại amidan.

Hiện nay, cắt amidan có thể được thực hiện bằng nhiều kỹ thuật khác nhau. Tùy vào tình trạng bệnh, độ tuổi và thể trạng của người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn.

• Dao mổ Plasma Coblator: Sử dụng năng lượng plasma ở nhiệt độ thấp để bóc tách và cầm máu. Đây là một trong những phương pháp hiện đại, giúp hạn chế tổn thương mô lành xung quanh, giảm đau sau mổ, ít chảy máu và rút ngắn thời gian hồi phục.
• Dao điện đơn cực hoặc lưỡng cực: Sử dụng dòng điện để cắt bỏ amidan kết hợp cầm máu trong quá trình phẫu thuật. Phương pháp này được áp dụng rộng rãi, giúp kiểm soát chảy máu hiệu quả và thời gian phẫu thuật ngắn.
• Các kỹ thuật khác: Tùy từng cơ sở y tế, bác sĩ có thể chỉ định cắt amidan bằng sóng radio, laser hoặc các công nghệ hiện đại khác khi phù hợp với tình trạng của người bệnh.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng giàu kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị từ nội khoa cho đến thực hiện các phẫu thuật điều trị ít xâm lấn – nội soi điều trị viêm amidan, viêm mũi xoang, ngáy và ngưng thở khi ngủ, các bệnh lý tai mũi họng thường gặp đến phức tạp. 

Bệnh viện hiện nay được đầu tư đồng bộ nhiều trang thiết bị hiện đại trong phẫu thuật Tai Mũi Họng, như dao mổ plasma Coblator, dao điện đơn cực và lưỡng cực, hệ thống định vị phẫu thuật Navigation StealthStation S8, máy theo dõi thần kinh NIM NEURO 3.0 cùng kính hiển vi phẫu thuật Carl Zeiss, góp phần nâng cao độ chính xác trong điều trị cắt amidan, ít biến chứng, giúp giảm đau nhanh và rút ngắn thời gian hồi phục cho người bệnh. 

9. Chăm sóc người bệnh viêm amidan hốc mủ

Chăm sóc đúng cách tại nhà giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục của người bệnh và ngăn ngừa bệnh tái phát.

– Uống đủ nước: Giúp giữ ẩm niêm mạc họng, làm dịu cảm giác đau rát và hạn chế mất nước khi sốt.

– Ăn thức ăn mềm, lỏng và để nguội hoặc ấm: Nên ưu tiên cháo, súp, sữa hoặc các món mềm để giảm đau khi nuốt. Tránh thức ăn quá cứng hoặc quá nóng.

– Hạn chế đồ cay nóng, nhiều gia vị, rượu bia và nước uống có cồn nhằm giảm kích ứng niêm mạc.

– Đánh răng đều đặn, vệ sinh lưỡi và khoang miệng giúp giảm lượng vi khuẩn, hỗ trợ quá trình điều trị.

– Súc họng bằng nước muối sinh lý: Thực hiện 2–3 lần mỗi ngày để làm sạch khoang họng, giảm vi khuẩn và làm dịu niêm mạc.

– Nghỉ ngơi đầy đủ: Ngủ đủ giấc và hạn chế làm việc quá sức giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng và phục hồi nhanh hơn.

– Không hút thuốc lá và tránh hít phải khói thuốc: Khói thuốc có thể kích thích niêm mạc họng, làm tình trạng viêm kéo dài và tăng nguy cơ tái phát.

– Tuân thủ đúng đơn thuốc của bác sĩ: Dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian, đặc biệt là kháng sinh nếu được chỉ định. Không tự ý ngưng thuốc khi triệu chứng vừa thuyên giảm.

– Tái khám đúng hẹn: Việc tái khám giúp bác sĩ đánh giá hiệu quả điều trị, phát hiện sớm các biến chứng hoặc cân nhắc các phương pháp điều trị khác nếu bệnh tái phát nhiều lần.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.