BỆNH TRĨ CÓ LÂY KHÔNG? GIẢI ĐÁP TỪ CHUYÊN GIA

Qua tư vấn chuyên môn của TS.BS Nguyễn Quốc Vinh – Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bệnh trĩ có lây từ người này sang người khác không, đồng thời nhận biết các dấu hiệu thường gặp để chủ động thăm khám và điều trị khi cần.

1. Làm sao để biết mình bị trĩ?

Trĩ hình thành khi các tĩnh mạch vùng hậu môn – trực tràng bị giãn và sưng phồng do chịu áp lực kéo dài. Tùy vị trí xuất hiện, bệnh trĩ được chia thành trĩ nội và trĩ ngoại với các biểu hiện khác nhau [2].

1.1. Cách nhận biết trĩ ngoại

Trĩ ngoại hình thành bên dưới lớp da quanh hậu môn, vì vậy người bệnh có thể sờ thấy búi trĩ [2]. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Xuất hiện khối sưng hoặc cục nổi ở rìa hậu môn, có thể kèm ngứa, kích ứng hoặc khó chịu.
• Đau vùng hậu môn, thường rõ hơn khi ngồi lâu hoặc đi đại tiện.
• Khi hình thành huyết khối trong búi trĩ ngoại, khối sưng có thể căng, chuyển màu tím sẫm hoặc xanh và gây đau dữ dội, xuất hiện đột ngột [2].
• Có thể chảy máu nhẹ, nhất là khi búi trĩ bị kích thích hoặc tổn thương.

1.2. Cách nhận biết trĩ nội

Trĩ nội hình thành bên trong ống hậu môn, do đó ở giai đoạn đầu người bệnh thường không thể nhìn hoặc sờ thấy. Trĩ nội thường ít gây đau, nhưng có thể gây khó chịu khi búi trĩ phát triển và sa ra ngoài [3]. Các biểu hiện thường gặp gồm: 

• Đi ngoài ra máu đỏ tươi, thường không đau; máu có thể dính trên giấy vệ sinh, nhỏ giọt sau khi đại tiện [3].
• Búi trĩ sa ra ngoài hậu môn khi đại tiện; tùy mức độ, búi trĩ có thể tự co lên, phải dùng tay đẩy vào hoặc không thể đẩy vào.
• Ngứa, kích ứng hoặc ẩm ướt vùng hậu môn, có thể liên quan đến dịch nhầy từ búi trĩ.
• Có thể xuất hiện cảm giác vướng, khó chịu hoặc đại tiện chưa hết.

Các triệu chứng như đi ngoài ra máu, đau hậu môn hoặc xuất hiện khối bất thường không chỉ gặp ở bệnh trĩ mà còn có thể liên quan đến những bệnh lý hậu môn – trực tràng khác. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán chỉ dựa vào triệu chứng mà cần được bác sĩ chuyên khoa Nội tiêu hóa tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn thăm khám khi tình trạng kéo dài hoặc tái diễn. 

Liên hệ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn – Hotline 1800 6767 (nhấn phím 2) để được tư vấn và hỗ trợ đặt lịch cùng bác sĩ chuyên khoa. 

2. Đối tượng có nguy cơ mắc bệnh trĩ

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ bao gồm [4], [5]:

• Táo bón hoặc tiêu chảy mạn tính, khiến người bệnh phải rặn nhiều khi đại tiện.
• Phụ nữ mang thai, do tử cung lớn dần gây áp lực lên tĩnh mạch vùng chậu.
• Người lớn tuổi, đặc biệt từ 50 tuổi trở lên, do các mô nâng đỡ vùng hậu môn – trực tràng có xu hướng suy yếu theo tuổi tác. 
• Ngồi lâu, đặc biệt là ngồi lâu trên bồn cầu hoặc tính chất công việc ít vận động.
• Chế độ ăn ít chất xơ, khiến phân cứng và khó di chuyển.
• Thừa cân, béo phì làm tăng áp lực lên vùng chậu.
• Thường xuyên mang vác nặng, làm tăng áp lực ổ bụng.
• Tiền sử gia đình mắc bệnh trĩ.

3. Bị bệnh trĩ có lây không?

3.1. Bệnh trĩ có lây khi ngồi chung ghế không?

Không. Ngồi chung ghế, sử dụng chung bồn cầu hoặc các vật dụng sinh hoạt với người mắc bệnh trĩ không làm lây bệnh [6]. Tuy nhiên, mỗi người vẫn nên duy trì vệ sinh cá nhân và vệ sinh khu vực hậu môn đúng cách để phòng ngừa các vấn đề viêm nhiễm khác.

3.2. Bệnh trĩ có lây khi quan hệ?

Không. Bệnh trĩ không lây qua đường tình dục. Tuy nhiên, quan hệ qua đường hậu môn có thể gây áp lực hoặc cọ xát lên vùng hậu môn, khiến búi trĩ sẵn có bị kích ứng, sưng đau hoặc chảy máu nhiều hơn [7]. Đây là tình trạng triệu chứng trĩ bị ảnh hưởng bởi tác động cơ học, không phải do lây nhiễm. 

3.3. Bệnh trĩ có lây lan sang các bộ phận khác của cơ thể không?

Không. Búi trĩ hình thành tại vùng hậu môn – trực tràng và không có cơ chế di chuyển hay lây lan sang các cơ quan khác. Trường hợp trĩ ngoại có huyết khối, cục máu đông hình thành trong búi trĩ cũng khu trú tại vùng tổn thương, không phải dạng huyết khối di chuyển đến các bộ phận khác của cơ thể [8].

3.4. Bệnh trĩ có lây lan sang âm đạo không?

Không. Âm đạo và hậu môn là hai cấu trúc giải phẫu riêng biệt, không có sự “lây lan” búi trĩ từ hậu môn sang âm đạo. Một số trường hợp búi trĩ sa, tiết dịch nhầy hoặc gây khó khăn trong vệ sinh có thể khiến vùng da xung quanh hậu môn bị ẩm, ngứa hoặc kích ứng, nhưng điều này không đồng nghĩa bệnh trĩ đã lan sang cơ quan sinh dục. 

4. Bệnh trĩ lây qua đường nào?

Bệnh trĩ hoàn toàn không phải là bệnh truyền nhiễm và không có khả năng lây lan từ người này sang người khác [6]. Bản chất của bệnh trĩ là tình trạng giãn, sưng phồng các tĩnh mạch vùng hậu môn – trực tràng do áp lực cơ học kéo dài, không phải do vi khuẩn, virus hay ký sinh trùng gây ra như các bệnh truyền nhiễm khác [6]. Vì vậy, người bệnh không cần lo lắng bệnh trĩ lây qua bất kỳ hình thức tiếp xúc nào.  

Nếu xuất hiện chảy máu khi đại tiện, đau, ngứa hoặc búi trĩ sa ra ngoài, người bệnh nên thăm khám để xác định mức độ bệnh và có hướng xử trí phù hợp. Liên hệ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn – 1800 6767 (nhấn phím 2) để được tư vấn và đặt lịch khám.

5. Bệnh trĩ có di truyền không?

Bệnh trĩ không được xem là bệnh di truyền theo nghĩa trực tiếp từ cha mẹ sang con, tuy nhiên yếu tố di truyền có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Một số nghiên cứu di truyền quy mô lớn đã xác định nhiều vùng gen có liên quan đến cấu trúc mô liên kết, cơ trơn và chức năng mạch máu, những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sự hình thành bệnh trĩ [9].

Do đó, người có tiền sử gia đình mắc bệnh trĩ có thể có nguy cơ cao hơn, nhưng không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Các yếu tố như táo bón, thói quen đại tiện, chế độ ăn uống, vận động và cân nặng cũng đóng vai trò quan trọng [10].

6. Khi bị trĩ cần làm gì?

Khi có triệu chứng trĩ ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp giúp giảm khó chịu và hạn chế táo bón [11]:

• Bổ sung chất xơ từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt để làm mềm phân, giảm rặn khi đại tiện.
• Uống đủ nước mỗi ngày để hỗ trợ nhu động ruột hoạt động tốt hơn.
• Ngâm hậu môn trong nước ấm khoảng 10–15 phút, vài lần mỗi ngày để giảm sưng đau.
• Tránh ngồi lâu trên bồn cầu và không nên nhịn đại tiện.
• Sử dụng kem hoặc thuốc đặt hậu môn không kê đơn chứa thành phần làm dịu, theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ [11].
• Vận động nhẹ nhàng thường xuyên thay vì ngồi hoặc đứng một chỗ quá lâu.

Các biện pháp trên chủ yếu giúp cải thiện triệu chứng và hạn chế bệnh tiến triển, không thay thế việc thăm khám khi búi trĩ sa nhiều, chảy máu hoặc đau kéo dài. 

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn có áp dụng khám chữa bệnh Bảo hiểm Y tế (BHYT) theo quy định, giúp người bệnh đảm bảo quyền lợi và giảm gánh nặng chi phí. Liên hệ 1800 6767 (nhấn phím 2) để được tư vấn và đặt lịch. 

7. Khi nào gặp nên bác sĩ?

Người bệnh nên đến gặp bác sĩ chuyên khoa Nội tiêu hóa nếu [11]:

• Chảy máu khi đại tiện kéo dài, tái diễn hoặc lượng máu nhiều.
• Búi trĩ sa ra ngoài, không tự co lên hoặc không thể đẩy vào trong.
• Đau hậu môn dữ dội, đặc biệt khi xuất hiện khối sưng căng, tím ở rìa hậu môn.
• Triệu chứng không cải thiện sau khi chăm sóc tại nhà hoặc thường xuyên tái phát.
• Có biểu hiện nghi ngờ thiếu máu như mệt mỏi, chóng mặt, da xanh.

Lưu ý: Chảy máu hậu môn cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý khác nghiêm trọng hơn như polyp hoặc ung thư đại trực tràng. Vì vậy, người bệnh không nên tự cho rằng mọi trường hợp chảy máu đều do trĩ mà cần được bác sĩ thăm khám để chẩn đoán chính xác [3].

8. Biện pháp phòng ngừa bệnh trĩ

Để giảm nguy cơ mắc bệnh trĩ hoặc hạn chế tái phát, có thể áp dụng các biện pháp sau [4], [11]:

• Ăn nhiều chất xơ (rau xanh, trái cây), hạn chế thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và các món ít chất xơ. 
• Uống đủ nước mỗi ngày.
• Tập thể dục đều đặn, tránh ngồi hoặc đứng một chỗ quá lâu.
• Đi đại tiện ngay khi có nhu cầu, không nhịn hoặc rặn quá mức.
• Hạn chế ngồi lâu trên bồn cầu, kể cả khi sử dụng điện thoại.
• Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên vùng chậu.
• Tránh mang vác vật nặng thường xuyên nếu không cần thiết.

Bệnh trĩ tuy không lây nhiễm nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị đúng cách. 

Tại Phòng khám Nội Tiêu hóa – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, người bệnh được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm từng công tác tại Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM…, kết hợp xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189:2022, nội soi tiêu hóa với hệ thống Olympus EVIS X1 hiện đại khi có chỉ định, hỗ trợ đánh giá các bệnh lý đường tiêu hóa và tư vấn hướng điều trị phù hợp. 

Liên hệ Hotline 1800 6767 (nhấn phím 2) để được tư vấn và đặt lịch khám.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.