8 BIẾN CHỨNG VIÊM AMIDAN NGUY HIỂM THƯỜNG GẶP

Hãy cùng đọc qua bài viết về các biến chứng viêm amidan dưới đây, với nội dung được tư vấn chuyên môn toàn diện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng giàu kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn.

1. Viêm amidan là gì?

Amidan là một phần của hệ miễn dịch, nằm ở hai bên thành họng, có vai trò như hàng rào bảo vệ đầu tiên giúp ngăn chặn sự xâm nhập vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh vào cơ thể.

Viêm amidan là tình trạng viêm nhiễm tại amidan, khiến amidan sưng đỏ, đau và ảnh hưởng đến quá trình ăn uống, sinh hoạt, học tập và làm việc hằng ngày. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến ở trẻ em và thanh thiếu niên.

2. Các biến chứng của viêm amidan do liên cầu khuẩn nhóm A

Liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A (Group A Streptococcus – GAS) là loại vi khuẩn thường gặp nhất gây viêm amidan do vi khuẩn, và cũng là nguyên nhân làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng dưới đây:

2.1. Sốt tinh hồng nhiệt

Sốt tinh hồng nhiệt là một biến chứng có thể xảy ra ở người mắc viêm amidan hoặc viêm họng do liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A (Group A Streptococcus – GAS). 

Bệnh không phải do vi khuẩn lan rộng mà do một số chủng liên cầu tiết ra độc tố, gây phát ban đặc trưng trên da và nhiều triệu chứng toàn thân, bao gồm:

– Sốt cao, đau họng, nuốt đau và amidan sưng đỏ.

– Xuất hiện ban đỏ li ti ráp như giấy nhám tại vùng cổ, ngực và toàn thân sau 12 hoặc 48 giờ.

– Lưỡi đỏ quả dâu tây Môi đỏ nhưng vùng quanh miệng có màu nhợt nhạt.

Nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách, sốt tinh hồng nhiệt sẽ nhanh chóng cải thiện, đa số người bệnh có thể phục hồi hoàn toàn.

2.2. Viêm cầu thận cấp tính sau liên cầu

Viêm cầu thận là một biến chứng thận nghiêm trọng, xuất hiện 1–3 tuần sau khi viêm amidan do liên cầu không được điều trị đúng cách. Hệ miễn dịch tạo ra kháng thể chống liên cầu khuẩn, nhưng các kháng thể này vô tình tấn công màng lọc vi cầu thận, gây viêm cầu thận.

Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như phù mặt, đặc biệt vào buổi sáng, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu hoặc có máu, kèm theo tăng huyết áp. Một số trường hợp còn cảm thấy mệt mỏi, chán ăn hoặc đau đầu do chức năng thận bị ảnh hưởng.

Nếu có các dấu hiệu nghi ngờ viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị sớm, tránh nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng thận.

2.3. Sốt thấp khớp

Sốt thấp khớp là một biến chứng miễn dịch nghiêm trọng có thể xảy ra sau viêm amidan hoặc viêm họng do liên cầu khuẩn nhóm A không được điều trị đúng cách. 

Bệnh không phải do vi khuẩn trực tiếp gây tổn thương mà do hệ miễn dịch phản ứng bất thường, tấn công nhầm vào mô tim, khớp, não và da – vì protein trên bề mặt liên cầu khuẩn có cấu trúc tương tự protein trong các mô khỏe này.

Các triệu chứng chính của sốt thấp khớp (Theo tiêu chuẩn Jones):

• Viêm tim: Đánh trống ngực, đau ngực, khó thở 
• Viêm đa khớp di chuyển: Đau, sưng, nóng, đỏ nhiều khớp luân phiên
• Triệu chứng Sydenham: Cử động tay chân không kiểm soát ở trẻ em
• Nốt dưới da và ban vòng 

Đây là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của nhất của viêm amidan do liên cầu khuẩn, vì ảnh hưởng nặng đến hệ tim mạch và để lại nhiều di chứng sức khỏe.

2.4. Viêm khớp nhiễm trùng 

Trong một số trường hợp hiếm gặp, vi khuẩn từ ổ viêm amidan có thể lan theo đường máu đến các khớp, gây viêm khớp nhiễm trùng trong vòng 10 ngày sau khi nhiễm liên cầu khuẩn nhóm A.

Khi bị viêm khớp nhiễm trùng, người bệnh có thể bị sốt, đau và sưng ở nhiều khớp lớn (gối, cổ chân, khuỷu tay. Đồng thời, người bệnh bị hạn chế vận động hoặc không thể cử động khớp bị tổn thương.

Người bệnh cần được điều trị bằng kháng sinh và dẫn lưu dịch khớp để kiểm soát nhiễm trùng.

2.5. Huyết khối tĩnh mạch – Hội chứng Lemierre 

Hội chứng Lemierre là một biến chứng rất hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm của các nhiễm trùng vùng họng, bao gồm viêm amidan. 

Huyết khối tĩnh mạch này xảy ra khi vi khuẩn lan từ amidan xuống vùng cổ, gây viêm và hình thành huyết khối trong tĩnh mạch cảnh trong. Từ đó, vi khuẩn có thể di chuyển theo máu đến phổi, não, gan, xương và các cơ quan khác.

Người bệnh có thể trải qua những triệu chứng dưới đây khi bị huyết khối tĩnh mạch do viêm amidan:

• Sốt cao kéo dài.
• Đau họng nặng lên sau vài ngày.
• Đau và sưng một bên cổ.
• Khó nuốt hoặc khó cử động cổ.
• Khó thở hoặc đau ngực nếu nhiễm trùng lan đến phổi.

Tuy hiếm gặp, nhưng hội chứng Lemierre có thể gây nguy cơ tử vong cao nếu người bệnh không được hỗ trợ cấp cứu y tế kịp thời.

3. Các biến chứng viêm amidan khác

Ngoài các biến chứng trên, viêm amidan nếu liên tục kéo dài hoặc tái phát thường xuyên có thể gây ra một số biến chứng ảnh hưởng đến đường hô hấp.

3.1. Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn

Khi amidan bị viêm và sưng to kéo dài, tiến triển thành tình trạng viêm amidan quá phát gây hẹp đường thở, đặc biệt trong lúc ngủ khi các cơ vùng họng giãn ra, làm tăng nguy cơ hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA).

Biểu hiện của tình trạng này bao gồm:

• Ngủ ngáy to.
• Có những khoảng ngưng thở trong khi ngủ.
• Giấc ngủ không sâu, thường xuyên thức giấc.
• Mệt mỏi, buồn ngủ vào ban ngày, giảm khả năng tập trung.

Nếu không được điều trị kịp thời, ngưng thở khi ngủ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch ở người lớn.

3.2. Nhiễm trùng tai

Nhiễm trùng tai giữa là biến chứng phổ biến của viêm amidan, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Viêm từ vùng họng và amidan có thể lan qua vòi nhĩ (Eustachian tube) vào tai giữa, gây viêm và tích tụ dịch.

Người bệnh khi bị biến chứng nhiễm trùng tai sẽ liên tục cảm thấy Đau tai, thường ở một bên, nghe kém hơn, có thể chảy dịch từ tai. Khi bị nhiễm trùng tai ở trẻ nhỏ, trẻ thường xuyên kéo tai, quấy khóc, sốt, chán ăn.

3.3. Áp xe quanh amidan

Áp xe quanh amidan là một trong những biến chứng tại chỗ thường gặp và nghiêm trọng nhất của viêm amidan. Tình trạng này xảy ra khi nhiễm trùng lan từ amidan sang các mô xung quanh, tạo thành ổ mủ.

Đây là tình trạng cần được điều trị khẩn trương bằng kháng sinh, có thể cần rạch dẫn lưu ổ mủ hoặc cắt amidan theo chỉ định của bác sĩ

Nếu chậm trễ, nhiễm trùng có thể lan sâu xuống vùng cổ hoặc vào máu, gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng nặng đến sức khỏe.

4. Làm thế nào để phòng ngừa viêm amidan

Phần lớn các biến chứng của viêm amidan đều có thể phòng ngừa nếu bệnh được phát hiện sớm, chăm sóc đúng cách và điều trị kịp thời:

– Điều trị ngay khi có triệu chứng như đau họng, sốt, nuốt đau hoặc amidan sưng đỏ, tránh để bệnh kéo dài.

– Tuân thủ đúng chỉ định dùng thuốc và kháng sinh của bác sĩ, đồng thời tái khám theo lịch hẹn để bác sĩ theo dõi hiệu quả điều trị.

– Giữ vệ sinh răng miệng bằng cách đánh răng, vệ sinh lưỡi và súc họng thường xuyên để hạn chế vi khuẩn phát triển.

– Rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đặc biệt trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi.

– Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người đang mắc bệnh đường hô hấp.

– Điều trị dứt điểm các bệnh lý Tai Mũi Họng như viêm mũi, viêm xoang hoặc viêm họng.

– Cân nhắc phẫu thuật cắt amidan theo chỉ định của bác sĩ, nếu viêm amidan tái phát nhiều lần, gây ngưng thở khi ngủ hoặc đã xuất hiện biến chứng.

Một số câu hỏi thường gặp về biến chứng amidan

1. Viêm amidan có ảnh hưởng đến tim mạch không?

Có, nhưng không phải mọi trường hợp viêm amidan đều gây ảnh hưởng đến tim mạch. Nguy cơ này chủ yếu xảy ra ở người mắc viêm amidan do liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A nhưng không được điều trị đúng cách hoặc không dùng đủ liệu trình kháng sinh.

Khi đó, cơ thể có thể xuất hiện sốt thấp khớp, một biến chứng miễn dịch có khả năng gây viêm tim và tổn thương các van tim. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ mắc bệnh van tim hậu thấp, ảnh hưởng đến chức năng tim.

2. Viêm amidan có thể là dấu hiệu của bệnh ung thư không?

Phần lớn các trường hợp viêm amidan là bệnh lý lành tính do virus hoặc vi khuẩn gây ra và không liên quan đến ung thư.

Tuy nhiên, nếu amidan sưng to kéo dài một bên, không đáp ứng điều trị, kèm theo các dấu hiệu như khó nuốt tăng dần, đau lan lên tai, nổi hạch cổ kéo dài, chảy máu vùng họng hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, người bệnh nên đến khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được kiểm tra và loại trừ các bệnh lý ác tính.

3. Khi nào người bệnh viêm amidan cần khám bác sĩ?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế để được khám với bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng ngay, nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Đau họng dữ dội hoặc kéo dài trên 3–5 ngày không cải thiện.
• Sốt cao liên tục hoặc tái sốt sau điều trị.
• Khó nuốt, không thể ăn uống hoặc uống nước.
• Khó thở, khó há miệng hoặc cảm giác cổ họng bị chèn ép.
• Amidan sưng to, có nhiều mủ hoặc nghi ngờ áp xe quanh amidan.
• Hạch cổ sưng to, đau nhiều.
• Viêm amidan tái phát nhiều lần trong năm hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, giấc ngủ.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng giàu kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị toàn diện các bệnh lý Tai Mũi Họng, từ điều trị nội khoa đến phẫu thuật ít xâm lấn đối với các bệnh lý như viêm amidan, viêm mũi xoang, ngáy và ngưng thở khi ngủ, cũng như nhiều bệnh lý tai mũi họng từ thường gặp đến phức tạp.

Bệnh viện được đầu tư đồng bộ hệ thống trang thiết bị hiện đại như dao mổ Plasma Coblator, dao điện đơn cực – lưỡng cực, hệ thống định vị phẫu thuật Navigation StealthStation S8, máy theo dõi thần kinh NIM NEURO 3.0 và kính hiển vi phẫu thuật Carl Zeiss. Sự kết hợp giữa chuyên môn của bác sĩ và công nghệ tiên tiến giúp nâng cao độ chính xác trong các ca phẫu thuật cắt amidan, hạn chế tổn thương mô lành, giảm đau, giảm nguy cơ biến chứng và rút ngắn thời gian hồi phục, giúp người bệnh sớm trở lại sinh hoạt bình thường.

Liên hệ Hotline 1800 6767 (Nhánh 2) để được tư vấn và đặt lịch khám cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.