ĐAU NỬA ĐẦU BÊN TRÁI LÀ BỊ GÌ? NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đau nửa đầu bên trái có thể liên quan đến migraine, rối loạn thần kinh, viêm xoang, tăng huyết áp hoặc thậm chí là bệnh lý não nguy hiểm.

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS.CKI Võ Thị Ngọc Thu – Bác sĩ Nội Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, giúp người đọc nhận biết nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và hướng điều trị phù hợp, từ đó kiểm soát cơn đau hiệu quả và hạn chế nguy cơ biến chứng.

1. Đau nửa đầu bên trái là bệnh gì?

Đau nửa đầu bên trái là tình trạng cơn đau xuất hiện chủ yếu ở phía bên trái của đầu, có thể khu trú tại:

• Thái dương trái
• Đỉnh đầu lệch trái
• Vùng trán trái
• Sau tai trái hoặc gáy trái

Tùy nguyên nhân, cơn đau có thể âm ỉ kéo dài, đau nhói từng cơn hoặc dữ dội đột ngột. Một số người chỉ đau thoáng qua, trong khi những trường hợp khác có thể tái phát theo chu kỳ, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Trên thực tế, đau nửa đầu bên trái không phải là một bệnh độc lập mà là triệu chứng của nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau. Phần lớn trường hợp liên quan đến căng thẳng, thiếu ngủ, migraine, viêm xoang hoặc rối loạn vùng cổ vai gáy.

Tuy nhiên, trong một số ít trường hợp, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề nghiêm trọng cần can thiệp y tế khẩn cấp như viêm não, nhiễm trùng nặng, tổn thương mạch máu não hoặc khối u não [1].

Do đó, người bệnh không nên chủ quan nếu cơn đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường như yếu liệt, nói khó, nhìn mờ, nôn ói nhiều, lú lẫn hoặc rối loạn ý thức.

2. Nguyên nhân gây đau nửa đầu bên trái

Nguyên nhân đau nửa đầu bên trái rất đa dạng, có thể liên quan đến thói quen sinh hoạt, rối loạn thần kinh hoặc các bệnh lý cần được theo dõi chuyên sâu. Việc xác định đúng nguyên nhân không chỉ giúp kiểm soát cơn đau hiệu quả mà còn hạn chế nguy cơ tái phát và biến chứng nguy hiểm. 

2.1 Yếu tố lối sống

Nhiều trường hợp bị đau nửa đầu bên trái bắt nguồn trực tiếp từ những thói quen sinh hoạt hằng ngày. Chỉ cần điều chỉnh lối sống khoa học, người bệnh đã có thể giảm đáng kể tần suất cũng như mức độ của các cơn đau.

Các yếu tố thường gặp gồm [1]:

• Uống rượu bia
• Bỏ bữa, ăn uống không đều
• Căng thẳng, áp lực kéo dài
• Thiếu ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ

Ngoài ra, một số người khá nhạy cảm với thực phẩm chế biến sẵn chứa chất bảo quản hoặc phẩm màu nhân tạo. Những thành phần này có thể kích hoạt cơn đau đầu trái nhưng thường bị bỏ qua nếu người bệnh không theo dõi kỹ chế độ ăn uống hằng ngày.

2.2 Yếu tố thần kinh

Bên cạnh lối sống, nhiều trường hợp đau nửa đầu trái xuất phát từ các rối loạn thần kinh và mạch máu não. Đây cũng là nhóm nguyên nhân phổ biến nhất gây đau nhói đầu bên trái hoặc nhức nửa đầu bên trái kéo dài.

Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Đau nửa đầu migraine: Đây là tình trạng liên quan đến rối loạn dẫn truyền thần kinh, làm thay đổi hoạt động của mạch máu não và khởi phát những cơn đau đặc trưng ở một bên đầu.
• Đau đầu cụm (Cluster headache): Cơn đau thường diễn ra dữ dội, khu trú quanh hốc mắt và xuất hiện theo từng chu kỳ, gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và giấc ngủ của người bệnh [3].
• Viêm mạch não: Tuy hiếm gặp nhưng đây là tình trạng nguy hiểm. Viêm mạch gây tổn thương thành mạch và có thể dẫn đến các biến chứng thần kinh nghiêm trọng nếu không được can thiệp kịp thời.

2.3 Do chấn thương

Các tổn thương vùng đầu – cổ cũng là nguyên nhân trực tiếp gây đau nửa đầu bên trái, đặc biệt khi cơn đau xuất hiện ngay sau va đập hoặc tai nạn.

Những tình huống thường gặp gồm [4]:

• Va đập vùng đầu: Tai nạn sinh hoạt, thể thao hoặc giao thông có thể gây đau khu trú một bên đầu.
• Chấn động não: Người bệnh có thể xuất hiện đau đầu kéo dài, kèm chóng mặt, buồn nôn và giảm khả năng tập trung.

Trong một số trường hợp, người bệnh có thể cảm thấy đau nửa đầu sau bên trái hoặc đau lan xuống vùng gáy sau chấn thương. Nếu cơn đau tăng dần, kèm nôn ói, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức, cần đến cơ sở y tế ngay để loại trừ tổn thương nội sọ nguy hiểm.

2.4 Lạm dụng thuốc

Việc sử dụng thuốc không hợp lý hoặc một số vấn đề sức khỏe toàn thân cũng có thể gây nhức nửa đầu trái dai dẳng.

Các yếu tố thường gặp gồm:

• Lạm dụng hoặc sử dụng không phù hợp thuốc giảm đau
• Nhiễm trùng nhẹ như cảm lạnh thông thường
• Dị ứng
• Mất nước
• Thiếu máu

Những yếu tố này có thể làm cơ thể suy yếu, thay đổi tuần hoàn hoặc kích thích phản ứng viêm, từ đó khiến cơn đau đầu trở nên nghiêm trọng hơn. Để xác định chính xác nguyên nhân đau nửa đầu bên trái, người bệnh nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa thay vì tự ý dùng thuốc kéo dài.

2.5 Nhiễm trùng và dị ứng

Các bệnh lý tai – mũi – họng và phản ứng dị ứng là nguyên nhân khá thường gặp gây đau đầu lệch bên, đặc biệt là đau nửa đầu bên trái.

Các tình trạng cụ thể bao gồm:

• Viêm xoang: Gây đau vùng trán, quanh mắt hoặc má, thường tăng khi cúi đầu.
• Nhiễm trùng tai, răng: Cơn đau có thể lan lên nửa đầu cùng bên.
• Dị ứng gây tắc xoang: Làm ứ đọng dịch, tăng áp lực xoang và gây đau đầu kéo dài.

Nhóm nguyên nhân này thường đi kèm các triệu chứng như nghẹt mũi, chảy dịch, đau vùng mặt hoặc sốt nhẹ. Một số trường hợp còn xuất hiện đau nhói nửa đầu bên trái hoặc cảm giác căng nặng vùng đầu khi thay đổi thời tiết.

2.6 Do hormone

Thay đổi nội tiết, đặc biệt là sự dao động của hormone estrogen, là nguyên nhân thường gặp gây đau nửa đầu bên trái ở phụ nữ.

Các thời điểm dễ khởi phát cơn đau gồm:

• Trước kỳ kinh: Nồng độ estrogen giảm đột ngột, dễ kích hoạt cơn đau đầu.
• Trong thai kỳ: Hormone thay đổi liên tục có thể làm xuất hiện hoặc thay đổi tính chất cơn đau [5].
• Giai đoạn tiền mãn kinh: Nội tiết tố biến động thất thường khiến cơn đau xuất hiện nhiều hơn hoặc kéo dài hơn.

Những thay đổi này tác động trực tiếp đến hệ thần kinh và mạch máu não, làm tăng nguy cơ đau đầu trái hoặc nhức nửa đầu bên trái tái phát nhiều lần.

2.7 Nguyên nhân khác

Ngoài các yếu tố thường gặp, một số bệnh lý khác cũng có thể gây đau nửa đầu bên trái và cần được lưu ý:

• Tăng nhãn áp: Gây đau quanh mắt, có thể lan lên nửa đầu, kèm nhìn mờ hoặc đỏ mắt.
• Rối loạn khớp thái dương – hàm: Đau vùng thái dương và hàm, tăng khi nhai hoặc há miệng.
• U não: Hiếm gặp nhưng có thể gây đau đầu kéo dài, tăng dần theo thời gian, kèm nôn hoặc rối loạn thần kinh.
• Đột quỵ: Là tình trạng cấp cứu, có thể gây đau đầu đột ngột, dữ dội, kèm yếu liệt, nói khó hoặc rối loạn ý thức.
• Thoái hóa cột sống cổ: Thoát vị đĩa đệm hoặc gai xương chèn ép rễ thần kinh cổ trái gây đau lan lên nửa đầu bên trái kèm tê bì cánh tay.

Nếu cơn đau đi kèm tê nửa đầu bên trái, yếu tay chân hoặc thay đổi ý thức, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được kiểm tra và xử trí kịp thời.

3. Ai dễ bị đau nửa đầu bên trái?

Đau nửa đầu bên trái có thể gặp ở nhiều đối tượng, nhưng thường phổ biến hơn ở những người có yếu tố nguy cơ liên quan đến nội tiết, thần kinh và lối sống.

Những đối tượng có nguy cơ cao gồm:

• Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản do ảnh hưởng của hormone estrogen, đặc biệt trong chu kỳ kinh nguyệt hoặc giai đoạn tiền mãn kinh
• Người có tiền sử gia đình bị migraine
• Người thường xuyên căng thẳng, stress, thiếu ngủ hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài
• Người có lối sống không lành mạnh như bỏ bữa, uống nhiều rượu bia, caffeine, ít vận động
• Người mắc các bệnh lý thần kinh/mạch máu như migraine mạn tính, đau đầu cụm
• Người từng bị chấn thương vùng đầu cổ hoặc có vấn đề cột sống cổ
• Người mắc bệnh tai mũi họng, răng hàm mặt như viêm xoang, viêm tai hoặc rối loạn khớp thái dương hàm
• Người lạm dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài

4. Triệu chứng đau nửa đầu bên trái

Tùy nguyên nhân, đau nửa đầu bên trái có thể biểu hiện khác nhau. Tuy nhiên, người bệnh thường gặp một số đặc điểm điển hình sau: 

Đặc điểm cơn đau

• Đau khu trú một bên đầu, chủ yếu bên trái
• Đau nhói, giật theo nhịp mạch hoặc cảm giác đè ép
• Đau quanh hốc mắt, thái dương hoặc lan xuống gáy
• Cơn đau kéo dài từ vài giờ đến vài ngày
• Đau tăng khi vận động, cúi đầu, tiếp xúc ánh sáng mạnh hoặc tiếng ồn

Triệu chứng đi kèm

Ngoài đau đầu, người bệnh còn có thể gặp:

• Buồn nôn, nôn
• Chóng mặt
• Mệt mỏi
• Nhạy cảm với ánh sáng và âm thanh
• Nhìn mờ, chớp sáng
• Tê bì mặt hoặc tay chân
• Đau cổ vai gáy
• Mất tập trung

Một số trường hợp có thể xuất hiện aura (tiền triệu thần kinh) trước cơn đau như nhìn thấy điểm sáng, rối loạn thị giác hoặc cảm giác châm chích tay chân.

Chú ý: Nếu xuất hiện yếu liệt, nói khó, lú lẫn hoặc mất ý thức, người bệnh cần đến bệnh viện ngay vì đây có thể là dấu hiệu đột quỵ.

5. Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh cần đi khám ngay nếu có các dấu hiệu:

• Đau đầu dữ dội đột ngột
• Đau tăng nhanh bất thường
• Yếu liệt tay chân
• Nói khó
• Co giật
• Lú lẫn, mất ý thức
• Sốt cao, cứng cổ
• Đau đầu sau chấn thương
• Nhìn mờ hoặc mất thị lực

Những dấu hiệu này có thể liên quan đến các bệnh lý thần kinh nguy hiểm và cần được thăm khám, xử trí kịp thời.

Đừng chủ quan khi đau nửa đầu bên trái đi kèm nhìn mờ, buồn nôn hoặc tê bì mặt. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn với hệ thống chẩn đoán hiện đại và đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm sẽ giúp người bệnh xác định đúng nguyên nhân, kiểm soát cơn đau và bảo vệ sức khỏe hệ thần kinh toàn diện. Gọi ngay 1800 6767 (Nhánh 2) để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ chuyên sâu.

6. Cách chẩn đoán đau nửa đầu bên trái

Đau nửa đầu bên trái nên được thăm khám và chẩn đoán bởi bác sĩ chuyên khoa Thần kinh. Quá trình chẩn đoán chủ yếu dựa vào khai thác bệnh sử, đánh giá đặc điểm cơn đau và thăm khám lâm sàng để xác định nguyên nhân cụ thể.

6.1 Khai thác triệu chứng và tiền sử bệnh

Bác sĩ sẽ đánh giá chi tiết các đặc điểm của cơn đau nhằm phân biệt đau nửa đầu trái với những bệnh lý thần kinh khác theo phương pháp SOCRATES:.

• S – Site (Vị trí): Thái dương trái? Trán trái? Gáy trái? Lan tỏa hay khu trú?
• O – Onset (Khởi phát): Đột ngột hay dần dần? Lần đầu hay tái phát?
• C – Character (Tính chất): Nhói, ép, bỏng, điện giật?
• R – Radiation (Lan): Lan xuống cổ, vai? Lan sang bên phải?
• A – Associated symptoms (Triệu chứng kèm): Buồn nôn – sợ sáng-  có Aura – sốt – yếu liệt
• T – Timing (Thời gian): Kéo dài bao lâu? Tần suất? Liên tục hay theo cơn?
• E – Exacerbating/relieving factors (Yếu tố làm nặng/giảm): Tác nhân kích hoạt? Gì làm giảm đau?
• S – Severity (Mức độ): Thang điểm 0-10? Có ảnh hưởng sinh hoạt?

6.2 Chẩn đoán hình ảnh và cận lâm sàng

Trong trường hợp đau nửa đầu bên trái có diễn biến phức tạp, khởi phát đột ngột hoặc đi kèm các dấu hiệu thần kinh bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm các kỹ thuật cận lâm sàng nhằm loại trừ nguyên nhân nguy hiểm [7].

Chụp cộng hưởng từ (MRI)

MRI sử dụng từ trường và sóng radio để tái tạo hình ảnh chi tiết của não bộ và hệ thống mạch máu não. Phương pháp này đặc biệt giúp phát hiện các khối u, tình trạng đột quỵ, xuất huyết, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý thần kinh kín đáo khác.

Chụp cắt lớp vi tính (CT scan)

CT scan sử dụng tia X để tạo ra hình ảnh cắt ngang của não bộ, hỗ trợ phát hiện nhanh các tổn thương cấp tính, khối u, nhiễm trùng hoặc tình trạng chảy máu nội sọ.

Trong một số trường hợp đặc biệt, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm máu, điện não đồ hoặc chụp mạch máu não để hỗ trợ chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây đau đầu trái kéo dài.

7. Cách điều trị đau nửa đầu bên trái

Điều trị đau nửa đầu bên trái cần dựa vào nguyên nhân cụ thể, mức độ cơn đau và tần suất tái phát. Mục tiêu điều trị không chỉ giúp giảm nhanh triệu chứng trong cơn cấp mà còn kiểm soát lâu dài, hạn chế tái phát và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

7.1 Điều trị bằng thuốc

Tùy vào mức độ đau và tình trạng sức khỏe, bác sĩ có thể chỉ định các nhóm thuốc phù hợp nhằm:

• Giảm đau
• Kiểm soát phản ứng viêm
• Hỗ trợ giảm buồn nôn, khó chịu đi kèm
• Dự phòng đau đầu tái phát

Với những trường hợp đau nửa đầu bên trái tái diễn nhiều lần hoặc ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt, bác sĩ có thể xây dựng phác đồ điều trị dự phòng nhằm giảm dần tần suất và mức độ cơn đau [8].

Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài vì có thể dẫn đến tình trạng đau đầu do lạm dụng thuốc, khiến cơn đau trở nên dai dẳng và khó điều trị hơn. Liên hệ Hotline 1800 6767 (Nhánh 2) để kết nối với Bác sĩ chuyên khoa và được tư vấn phác đồ điều trị an toàn, đúng cách.

7.2 Điều trị không dùng thuốc

Bên cạnh thuốc, thay đổi lối sống và áp dụng các biện pháp hỗ trợ cũng đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát đau đầu trái và phòng ngừa tái phát.

Một số biện pháp thường được khuyến khích gồm:

• Nghỉ ngơi ở nơi yên tĩnh, ánh sáng dịu
• Chườm lạnh vùng đau
• Massage cổ vai gáy
• Tập yoga hoặc thiền thư giãn
• Ngủ đủ giấc và đúng giờ
• Uống đủ nước
• Hạn chế rượu bia và caffeine

Ngoài ra, người bệnh nên chủ động tránh các yếu tố khởi phát như căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ hoặc thực phẩm dễ kích thích cơn đau. Trong nhiều trường hợp, các biện pháp quản lý stress và thư giãn tinh thần cũng giúp cải thiện triệu chứng đáng kể.

7.3. Một số mẹo hỗ trợ giảm đau nửa đầu trái tại nhà

Khi cơn đau mới xuất hiện, người bệnh có thể áp dụng một số mẹo hỗ trợ giảm đau nửa đầu trái tại nhà như:

• Nằm nghỉ trong phòng tối, yên tĩnh
• Chườm lạnh vùng trán hoặc thái dương
• Uống đủ nước nếu cơ thể mệt mỏi hoặc mất nước
• Thư giãn, hít thở sâu
• Hạn chế nhìn màn hình điện thoại hoặc máy tính

Những biện pháp này có thể giúp giảm cảm giác đau nhói nửa đầu bên trái và cải thiện sự khó chịu tạm thời. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm các triệu chứng thần kinh bất thường, người bệnh cần đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân.

8. Cách phòng ngừa đau nửa đầu bên trái

Bên cạnh việc điều trị, xây dựng chế độ ăn uống và lối sống khoa học đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát và giảm tần suất tái phát của các cơn đau nửa đầu bên trái.

8.1 Chế độ ăn uống

Người bệnh cần chủ động tránh các thực phẩm dễ khởi phát cơn đau như: rượu bia, cà phê, trà, thuốc lá, nước có gas, sôcôla, phô mai, thực phẩm chế biến sẵn (xúc xích, dăm bông), mì chính và một số trái cây họ cam quýt.

Ngược lại, nên tăng cường thực phẩm giàu magie như cá, các loại đậu, rau xanh đậm – đây là nhóm dinh dưỡng có thể giúp giảm tần suất cơn đau. Bên cạnh đó, không nên bỏ bữa (đặc biệt là bữa sáng), ăn lượng vừa phải và chia nhỏ bữa mỗi 3–4 giờ để tránh dao động đường huyết – yếu tố dễ kích hoạt cơn đau đầu [8].

8.2 Lối sống và sinh hoạt

Một lối sống khoa học giúp giảm đáng kể nguy cơ tái phát: ngủ sớm, ngủ đủ giấc, duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định. Cần hạn chế căng thẳng tâm lý, tránh làm việc liên tục trước màn hình máy tính hoặc tiếp xúc với âm thanh lớn trong thời gian dài.

Tập thể dục đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn, giảm stress và ổn định hệ thần kinh – từ đó hỗ trợ kiểm soát cơn đau hiệu quả hơn.

8.3 Xử trí khi có dấu hiệu cơn đau

Khi cơn đau xuất hiện, nên nghỉ ngơi trong không gian yên tĩnh, ánh sáng dịu và nhiệt độ mát. Có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ như chườm lạnh vùng trán, massage vùng cổ – gáy, thư giãn cơ hoặc tắm nước ấm nhẹ.

Nếu cơn đau kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc xuất hiện các triệu chứng bất thường như tê nửa đầu bên trái, nhìn mờ hoặc buồn nôn nhiều, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị phù hợp.

9. Điều trị đau nửa đầu tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Nếu bạn đang gặp tình trạng đau nửa đầu bên trái kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc kèm các dấu hiệu bất thường, đừng chủ quan. Việc thăm khám sớm với bác sĩ chuyên khoa Thần kinh sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân, xây dựng phác đồ điều trị phù hợp và hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, người bệnh được tiếp cận đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, kết hợp hệ thống chẩn đoán hiện đại như MRI, CT-scan, điện não đồ… giúp phát hiện sớm các bất thường thần kinh và mạch máu não. Quy trình thăm khám nhanh chóng, cá thể hóa điều trị, hỗ trợ kiểm soát cơn đau hiệu quả và lâu dài.

Bên cạnh điều trị chuyên sâu, bệnh viện còn áp dụng chính sách thông tuyến Bảo hiểm Y tế và liên kết bảo lãnh viện phí với hơn 25 đơn vị bảo hiểm tư nhân, giúp người bệnh an tâm điều trị với chi phí tối ưu.

Liên hệ Hotline 1800 6767 (Nhánh 2) hoặc đăng ký lịch khám để được tư vấn miễn phí và hỗ trợ đặt lịch khám nhanh cùng chuyên gia.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.