Vì vậy, bác sĩ thường cân nhắc loại bỏ những polyp phù hợp và gửi mẫu mô làm giải phẫu bệnh.
Cắt polyp trực tràng là gì?
Cắt polyp trực tràng là phương pháp loại bỏ các khối polyp phát triển bất thường trên niêm mạc trực tràng.
– Phần lớn polyp phù hợp có thể được cắt qua nội soi bằng thòng lọng hoặc các kỹ thuật can thiệp như EMR, ESD mà không cần phẫu thuật.
– Ngược lại, với polyp nghi ngờ ung thư xâm lấn sâu, không thể cắt trọn hoặc có vị trí khiến can thiệp nội soi không an toàn, bác sĩ có thể cân nhắc phương pháp phẫu thuật thay vì cắt polyp nội soi.
– Sau khi cắt, polyp được gửi giải phẫu bệnh để xác định loại polyp, mức độ loạn sản và có tế bào ung thư hay không.
Tạo sao phải cắt bỏ polyp trực tràng?
Mắc polyp trực tràng không đồng nghĩa là ung thư, tuy nhiên vẫn có một số polyp trực tràng có khả năng biến đổi thành ung thư trong thời gian dài.
Vì vậy, bác sĩ thường cân nhắc cắt bỏ polyp khi phát hiện qua nội soi nhằm loại bỏ các tổn thương tiền ung thư, góp phần phòng ngừa ung thư đại trực tràng.
Đồng thời, việc này làm giảm các triệu chứng như chảy máu, thiếu máu do nguyên nhân polyp gây ra.
Khi nào thì nên cắt polyp trực tràng?
Theo các bác sĩ Ngoại khoa giàu kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, các trường hợp dưới đây nên cắt polyp trực tràng:
– Polyp tuyến hoặc tổn thương răng cưa tiền ung thư: Nhóm polyp có khả năng tiến triển thành ung thư đại trực tràng.
– Polyp có kích thước lớn hoặc tăng kích thước: Nguy cơ xuất hiện loạn sản hoặc tổn thương ác tính.
– Polyp dạng phẳng, lõm, bề mặt hoặc cấu trúc mạch máu bất thường: Cần được bác sĩ đánh giá kỹ để lựa chọn cách xử lý.
– Gây triệu chứng: Chẳng hạn chảy máu trực tràng, thiếu máu do mất máu kéo dài hoặc một số triệu chứng đại tiện liên quan đến tổn thương.
– Cần lấy trọn polyp làm giải phẫu bệnh: Giúp xác định chính xác loại polyp, mức độ loạn sản và có tế bào ung thư hay không.
– Polyp được phát hiện trong quá trình nội soi và có thể cắt an toàn: Có thể loại bỏ ngay bằng thòng lọng.
– Polyp có thể được xem là phức tạp khi kích thước lớn trên 2 cm, dạng phẳng, nằm ở vị trí khó hoặc bác sĩ đánh giá không thể cắt an toàn bằng kỹ thuật nội soi thông thường.
Các phương pháp cắt polyp trực tràng
Tùy kích thước, hình dạng, vị trí, độ sâu và nguy cơ ác tính của polyp, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp loại bỏ phù hợp.
Phần lớn polyp có thể được xử lý qua nội soi; những tổn thương lớn, phức tạp hoặc nghi ngờ ung thư xâm lấn có thể cần kỹ thuật nội soi chuyên sâu hoặc phẫu thuật.
4.1. Cắt polyp bằng thòng lọng
Cắt polyp bằng thòng lọng (snare polypectomy) là phương pháp thường được sử dụng với các polyp có kích thước và hình dạng phù hợp. Bác sĩ đưa một vòng dây kim loại qua ống nội soi, bao quanh polyp rồi siết và cắt tổn thương.
Tùy đặc điểm polyp, có thể sử dụng:
– Thòng lọng lạnh (cold snare): Cắt polyp bằng lực cơ học, không sử dụng dòng điện, thường áp dụng cho các polyp nhỏ.
– Thòng lọng nóng (hot snare): Kết hợp thòng lọng với dòng điện cao tần, được lựa chọn khi cắt polyp có cuống.
Sau khi cắt, polyp được thu hồi và gửi giải phẫu bệnh để xác định loại polyp, mức độ loạn sản và có tế bào ung thư hay không.
4.2. Cắt niêm mạc qua nội soi (EMR)
EMR (Endoscopic Mucosal Resection) là kỹ thuật cắt niêm mạc qua nội soi, thường được cân nhắc đối với polyp lớn hơn, không cuống, dạng phẳng hoặc khó loại bỏ bằng phương pháp cắt thòng lọng thông thường.
Trong nhiều trường hợp, bác sĩ tiêm dung dịch vào lớp dưới niêm mạc để nâng tổn thương và tạo khoảng cách với lớp cơ bên dưới, sau đó sử dụng thòng lọng để cắt. Tổn thương có thể được lấy nguyên khối hoặc chia thành nhiều mảnh tùy kích thước và đặc điểm.
EMR giúp xử lý nhiều polyp lớn qua đường nội soi, qua đó hạn chế phải phẫu thuật ở những trường hợp phù hợp.
4.3. Bóc tách dưới niêm mạc qua nội soi (ESD)
ESD (Endoscopic Submucosal Dissection) là kỹ thuật nội soi can thiệp chuyên sâu. Bác sĩ sử dụng dao nội soi chuyên dụng để bóc tách tổn thương khỏi lớp dưới niêm mạc, hướng đến lấy toàn bộ tổn thương thành một khối.
ESD có thể ứng dụng trong một số trường hợp:
- Polyp hoặc tổn thương kích thước lớn.
- Tổn thương dạng phẳng.
- Tổn thương cần lấy nguyên khối để đánh giá chính xác.
- Tổn thương nghi ngờ ung thư giai đoạn sớm nhưng được đánh giá vẫn phù hợp với điều trị nội soi.
Khả năng lấy nguyên khối giúp bác sĩ giải phẫu bệnh đánh giá chính xác bờ cắt, mức độ loạn sản và độ sâu xâm lấn.
Tuy nhiên, ESD phức tạp và mất nhiều thời gian hơn nên cần được thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm về nội soi can thiệp.
4.4. Phẫu thuật cắt polyp trực tràng
Phẫu thuật không phải lựa chọn đầu tiên cho mọi polyp trực tràng. Phương pháp này thường được cân nhắc khi tổn thương không thể loại bỏ an toàn hoặc triệt để bằng nội soi.
Một số trường hợp có thể cần phẫu thuật gồm:
- Polyp rất lớn hoặc nằm ở vị trí khó xử lý bằng nội soi.
- Không thể cắt trọn tổn thương bằng kỹ thuật nội soi.
- Polyp có đặc điểm nghi ngờ ung thư xâm lấn sâu.
- Kết quả giải phẫu bệnh sau cắt cho thấy có ung thư và cần điều trị bổ sung.
- Tổn thương tái phát hoặc có đặc điểm phức tạp không còn phù hợp với can thiệp nội soi.
Tùy vị trí và tính chất tổn thương, bác sĩ có thể lựa chọn phẫu thuật qua đường hậu môn hoặc phẫu thuật cắt đoạn trực tràng bằng phương pháp phù hợp.
Mục tiêu là loại bỏ tổn thương nhưng đồng thời bảo tồn tối đa chức năng trực tràng và hậu môn khi có thể.
5. Quy trình thực hiện cắt polyp
5.1. Chuẩn bị trước khi cắt polyp trực tràng
Trước thủ thuật, bác sĩ sẽ thăm khám, đánh giá trực tiếp để lựa chọn phương pháp điều trị. Những thông tin mà bạn cần cung cấp cho bác sĩ trước khi thực hiện cắt polyp trực tràng bao gồm:
– Các bệnh lý đang mắc, tiền sử dị ứng và những lần phẫu thuật hoặc nội soi trước đó.
– Các thuốc đang sử dụng, đặc biệt thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu và các thuốc có thể ảnh hưởng đến nguy cơ chảy máu.
– Thực hiện xét nghiệm cần thiết theo chỉ định.
– Điều chỉnh hoặc tạm ngưng một số loại thuốc chỉ khi có hướng dẫn của bác sĩ.
– Tuân thủ chế độ ăn và thời gian nhịn ăn trước thủ thuật.
– Uống thuốc làm sạch đại tràng theo đúng hướng dẫn, giúp bác sĩ quan sát rõ niêm mạc, xác định chính xác polyp và thực hiện can thiệp thuận lợi hơn.
5.2. Thực hiện cắt polyp trực tràng
Trước khi thực hiện thủ thuật cắt polyp, người bệnh được thực hiện tiền mê hoặc phương pháp vô cảm khác tùy loại thủ thuật.
Sau đó, bác sĩ đưa ống nội soi qua hậu môn đến vị trí polyp, sau đó quan sát kỹ kích thước, hình dạng, bề mặt và đặc điểm của tổn thương.
– Dựa trên kết quả đánh giá, polyp có thể được loại bỏ bằng thòng lọng, EMR, ESD.
– Trong quá trình thực hiện, bác sĩ đồng thời kiểm tra vị trí cắt và cầm máu khi cần bằng các dụng cụ nội soi chuyên dụng.
– Polyp sau khi lấy ra sẽ được gửi làm giải phẫu bệnh để xác định bản chất tổn thương, mức độ loạn sản và phát hiện tế bào ung thư nếu có.
– Thời gian thực hiện phụ thuộc vào số lượng, kích thước, vị trí và mức độ phức tạp của polyp.
5.3. Sau khi cắt polyp trực tràng
Sau thủ thuật, người bệnh được theo dõi trong một khoảng thời gian để kiểm tra tình trạng đau bụng, chảy máu, dấu hiệu sinh tồn và các bất thường khác.
Nếu ổn định và thủ thuật không yêu cầu nằm viện, người bệnh có thể được cho về theo hướng dẫn của bác sĩ:
– Nghỉ ngơi và hạn chế vận động nặng theo hướng dẫn.
– Ăn uống trở lại theo chỉ định của bác sĩ.
– Sử dụng thuốc đúng đơn.
– Không tự ý sử dụng các thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
– Theo dõi tình trạng đại tiện và chảy máu.
– Nhận kết quả giải phẫu bệnh và tái khám đúng lịch.
Lưu ý: Nếu đại tiện ra máu nhiều hoặc liên tục, đau bụng dữ dội hoặc tăng dần, sốt, chướng bụng, chóng mặt hay choáng, người bệnh cần liên hệ bác sĩ hoặc đến bệnh viện ngay để được kiểm tra.
6. Chăm sóc bệnh nhân sau cắt polyp trực tràng
Một số lưu ý quan trọng gồm:
– Nghỉ ngơi: Trong thời gian đầu sau cắt polyp, người bệnh nên nghỉ ngơi, hạn chế làm việc quá sức.
– Ăn uống theo hướng dẫn: Khi được phép ăn trở lại, nên ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu hóa và tăng dần về chế độ ăn bình thường tùy khả năng dung nạp.
– Hạn chế rượu bia: Rượu bia có thể ảnh hưởng đến quá trình hồi phục và tương tác với một số loại thuốc được sử dụng sau thủ thuật.
– Tránh vận động gắng sức: Không nâng vật nặng, tập luyện cường độ cao hoặc vận động mạnh trong khoảng thời gian bác sĩ khuyến cáo, nhất là sau khi cắt polyp lớn.
– Sử dụng thuốc đúng chỉ định: Không tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc chống đông hoặc thuốc kháng kết tập tiểu cầu. Cần uống thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, nếu đang điều trị các bệnh lý nền có sử dụng các thuốc nêu trên.
– Theo dõi dấu hiệu bất thường sau cắt polyp: Người bệnh cần chú ý tình trạng đau bụng, chảy máu khi đại tiện, sốt, chướng bụng và những thay đổi bất thường trong đại tiện. Cần đến cơ sở y tế ngay nếu có chảy máu nhiều hoặc kéo dài, đau bụng dữ dội hay tăng dần, sốt, bụng chướng nhiều, chóng mặt hoặc ngất.
– Tái khám và nhận kết quả giải phẫu bệnh: Polyp sau khi cắt thường được gửi giải phẫu bệnh. Người bệnh cần nhận kết quả và trao đổi với bác sĩ để biết polyp thuộc loại nào, có loạn sản hoặc tế bào ung thư hay không và tổn thương đã được loại bỏ đầy đủ hay chưa.
7. Câu hỏi thường gặp khi cắt polyp trực tràng
7.1. Cắt polyp trực tràng có nguy hiểm không?
Cắt polyp trực tràng qua nội soi nhìn chung là thủ thuật tương đối an toàn, khi được thực hiện đúng chỉ định. Tuy nhiên, tương tự các thủ thuật can thiệp khác, vẫn có thể xảy ra một số biến chứng như chảy máu hoặc thủng thành trực tràng.
Nguy cơ có thể cao hơn khi polyp lớn, vị trí khó hoặc cần thực hiện các kỹ thuật can thiệp chuyên sâu.
Sau thủ thuật, nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, chảy máu nhiều, sốt, chướng bụng, chóng mặt hoặc ngất, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.
7.2. Cắt polyp trực tràng có đau không?
Trong quá trình cắt polyp qua nội soi, người bệnh có thể thực hiện tiền mê. Vì vậy, cảm giác khó chịu trong quá trình can thiệp thường được kiểm soát chặt chẽ và không gây nhiều cảm giác đau sau hồi tỉnh.
Sau thủ thuật, một số người có thể cảm thấy đầy hơi, chướng bụng hoặc khó chịu. Nếu đau nhiều hoặc cơn đau tăng dần, cần thông báo cho bác sĩ để được kiểm tra.
7.3. Sau khi cắt polyp trực tràng nên ăn gì?
Chế độ ăn sau cắt polyp cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ, đặc biệt với những trường hợp cắt polyp lớn hoặc thực hiện EMR, ESD. Người bệnh có thể bắt đầu với thức ăn mềm, dễ tiêu hóa, sau đó tăng dần về chế độ ăn bình thường.
Nên uống đủ nước khi được phép và hạn chế rượu bia, thực phẩm khó tiêu hoặc những thức ăn gây khó chịu đường tiêu hóa trong giai đoạn đầu sau thủ thuật.
7.4. Cắt polyp trực tràng phải nằm viện bao lâu?
Với polyp đơn giản được cắt qua nội soi, người bệnh có thể chỉ cần theo dõi sau thủ thuật và ra về ngay trong ngày nếu tình trạng ổn định.
Với polyp lớn, tổn thương phức tạp, thực hiện EMR/ESD hoặc phẫu thuật, thời gian theo dõi và nằm viện có thể lâu hơn. Bác sĩ sẽ quyết định dựa trên phương pháp can thiệp, tình trạng sức khỏe và nguy cơ biến chứng của từng người.
7.5. Có nên cắt polyp trực tràng không?
Không phải polyp trực tràng nào cũng là ung thư, nhưng một số loại polyp có khả năng tiến triển thành ung thư đại trực tràng theo thời gian. Vì vậy, những polyp có chỉ định thường được bác sĩ khuyến nghị loại bỏ nhằm xử lý tổn thương và giảm nguy cơ tiến triển ác tính.
Việc có nên cắt hay không cần dựa trên loại polyp, kích thước, hình dạng, vị trí, đặc điểm bề mặt và nguy cơ ung thư, thay vì tự quyết định chỉ theo dõi.
7.6. Có cần tái khám định kỳ sau khi cắt polyp trực tràng không?
Có. Cắt bỏ polyp không đồng nghĩa người bệnh sẽ không xuất hiện polyp mới trong tương lai. Vì vậy, nội soi theo dõi đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện polyp mới hoặc kiểm tra lại vị trí đã can thiệp khi cần.
Thời điểm nội soi tiếp theo không giống nhau ở tất cả người bệnh mà phụ thuộc vào số lượng, kích thước, loại mô học của polyp, mức độ loạn sản, kết quả giải phẫu bệnh và mức độ cắt bỏ hoàn toàn tổn thương. Người bệnh nên tái khám theo đúng lịch bác sĩ chỉ định.
7.7. Chi phí phẫu thuật cắt polyp trực tràng bao nhiêu?
Chi phí cắt polyp trực tràng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như số lượng và kích thước polyp, mức độ phức tạp của tổn thương, phương pháp cắt (thòng lọng, EMR, ESD hoặc phẫu thuật), phương pháp vô cảm, vật tư sử dụng, xét nghiệm giải phẫu bệnh và thời gian nằm viện.
Ngoài ra, mức chi trả thực tế có thể thay đổi tùy BHYT, bảo hiểm sức khỏe hoặc chính sách bảo lãnh viện phí của người bệnh.
Vì vậy, người bệnh nên liên hệ trực tiếp cơ sở y tế hoặc bệnh viện điều trị trực tiếp để được tư vấn chi phí dự kiến theo tình trạng cụ thể.
7.8. Phẫu thuật polyp trực tràng ở đâu tốt?
Khi lựa chọn nơi cắt polyp trực tràng, người bệnh nên ưu tiên cơ sở y tế có bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa/Ngoại Tiêu hóa, hệ thống nội soi hiện đại, khả năng thực hiện nội soi can thiệp, giải phẫu bệnh và xử trí kịp thời các biến chứng nếu xảy ra. Với polyp lớn hoặc phức tạp, khả năng phối hợp giữa nội soi và ngoại khoa cũng là yếu tố quan trọng.
Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, hệ thống nội soi tiêu hóa Olympus EVIS X1 CV-1500 với hình ảnh 4K và các công nghệ tăng cường hình ảnh như TXI, NBI, RDI, EDOF hỗ trợ bác sĩ quan sát, đánh giá các bất thường trên niêm mạc đường tiêu hóa. Qua đó, bác sĩ có thêm cơ sở đánh giá đặc điểm tổn thương và lựa chọn hướng xử trí phù hợp cho từng trường hợp.
Người bệnh có polyp trực tràng hoặc được chỉ định cắt polyp có thể đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn để được bác sĩ chuyên gia Ngoại khoa giàu kinh nghiệm thăm khám và tư vấn phương pháp điều trị phù hợp.
Liên hệ Hotline 1800 6767 (Nhánh 2) để được tư vấn và đặt lịch khám sớm.
Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn