ĐAU LƯNG DƯỚI GẦN MÔNG LÀ BỆNH GÌ? CHẨN ĐOÁN VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ

Bài viết được tư vấn và kiểm duyệt bởi Bác sĩ Chuyên Khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống Nguyễn Tài Thiện tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn. Thông qua bài viết, bác sĩ sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân gây đau lưng dưới gần mông, cách nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm, phương pháp chẩn đoán cũng như các biện pháp điều trị và phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe cột sống. 

1. Bị đau lưng dưới gần mông là bệnh gì?

Theo bác sĩ Thiện, đau lưng dưới gần mông có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó các bệnh lý dưới đây là những nguyên nhân thường gặp: 

1.1 Căng cơ

Căng cơ là nguyên nhân phổ biến gây đau lưng dưới gần mông. Tình trạng này xảy ra khi cơ và dây chằng vùng thắt lưng bị kéo giãn quá mức, thường do hoạt động sai tư thế hoặc vận động quá sức. Tình trạng này gây đau nhức, co cứng vùng lưng dưới và làm hạn chế vận động. 

1.2 Thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống thắt lưng là bệnh thường gặp ở người cao tuổi do quá trình lão hóa tự nhiên khi các đốt sống bị bào mòn, hình thành gai xương quanh khớp, từ đó cọ xát với dây thần kinh khiến vùng thắt lưng trở nên đau nhức. Cơn đau thường xuất hiện vào buổi sáng hoặc sau khi giữ nguyên một tư thế quá lâu.  

1.3 Thoát vị đĩa đệm thắt lưng

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng xảy ra khi phần nhân nhầy bên trong đĩa đệm thoát ra ngoài thông qua các vết rách ở vòng sợi bao quanh đĩa đệm. Khối thoát vị có thể chèn ép lên các rễ thần kinh lân cận, gây ra các triệu chứng như đau lưng dưới gần mông, tê bì, châm chích hoặc đau lan xuống chân.

Nếu người bệnh không được điều trị kịp thời, thoát vị đĩa đệm có thể tiến triển nặng hơn và làm giảm chất lượng cuộc sống đáng kể. 

Nếu cơn đau kéo dài, kèm theo tê hoặc yếu chân, bạn nên thăm khám sớm với bác sĩ chuyên Khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống. Tư vấn và đặt lịch khám ngay, vui lòng liên hệ Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn qua Hotline 1800 6767 (nhánh 2) để được hỗ trợ kịp thời từ các chuyên gia. 

1.4 Hẹp ống sống

Hẹp ống sống là tình trạng không gian bên trong ống sống bị thu hẹp gây chèn ép lên các rễ thần kinh chi phối vùng lưng, mông và chân. Các triệu chứng điển hình của bệnh bao gồm đau vùng thắt lưng dưới, đau lan xuống mông hoặc chân, cảm giác tê bì, yếu cơ chi dưới và khó khăn khi đi lại. 

1.5 Rối loạn chức năng khớp xương cùng

Người bệnh rối loạn chức năng xương cùng thường có biểu hiện như cứng lưng, đau lưng dưới gần mông, đặc biệt là đau ở vùng lưng phía bên phải. Cơn đau thường trở nặng khi người bệnh đứng, leo cầu thang, chạy, đi bước lớn hoặc nâng vác vật nặng.

1.6 Đau thần kinh tọa

Dây thần kinh tọa xuất phát từ các rễ thần kinh vùng thắt lưng (L4–S3) của tủy sống, đi qua hông, mặt sau đùi, xuống đến cẳng chân và các ngón chân. Khi dây thần kinh bị chèn ép bởi đĩa đệm thoát vị, gai xương hoặc mô mềm viêm sưng, nó sẽ phát tín hiệu “đau” – như một lời cảnh báo của cơ thể về sự tổn thương đang diễn ra.

1.7 Gai đôi cột sống

Bệnh gai đôi cột sống có triệu chứng đặc trưng là đau lưng gần dưới mông, đùi hay bàn chân. Nguyên nhân gây bệnh thường là do người bệnh ngồi sai tư thế, thói quen sinh hoạt không khoa học gây ra.

1.8 Chèn ép dây thần kinh

Đau lưng dưới lan xuống mông và hai chân là biểu hiện đặc trưng của tình trạng dây thần kinh bị chèn ép. Nguyên nhân là do dây thần kinh chịu quá nhiều áp lực từ các mô xung quanh như xương, sụn, cơ hay dây chằng. Áp lực này phá vỡ chức năng của dây thần kinh, gây đau, ngứa râm ran, tê yếu. Đây là một bệnh lý nguy hiểm, nếu không được can thiệp y tế kịp thời, tổn thương thần kinh có thể tiến triển nặng, ảnh hưởng đến khả năng vận động và làm tăng nguy cơ liệt. 

Để được tư vấn chuyên môn, hỗ trợ đặt lịch và đăng ký khám miễn phí, vui lòng liên hệ Hotline 1800 6767 (nhánh 2).

1.9 Bệnh phụ khoa

Nữ giới khi đau bụng, đau lưng dưới kèm với các triệu chứng như khí hư nhiều, có mùi lạ vùng kín có thể dấu hiệu cho thấy bạn đang bị bệnh phụ khoa. Vì thế, nếu gặp phải tình trạng này, người bệnh nên nhanh chóng đi khám, điều trị dứt điểm bệnh phụ khoa, ngăn ngừa biến chứng nặng ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản.

1.10 Khối u

Khối u là biến chứng vô cùng nguy hiểm trong các bệnh về xương khớp. Đối với các khối u lành tính, bác sĩ có thể phẫu thuật cắt bỏ. Tuy nhiên, nếu là u ác tính, tình trạng sức khỏe của người bệnh sẽ vô cùng nguy hiểm. Vì thế, để nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm, người bệnh khi bị đau lưng dưới gần mông nên đi thăm khám càng sớm càng tốt.

1.11 Một số nguyên nhân khác gây đau thắt lưng dưới gần mông ở nam và nữ giới

Thừa cân, béo phì

Trọng lượng cơ thể dư thừa làm gia tăng áp lực lên cột sống và các khớp chịu lực, đặc biệt là vùng thắt lưng. Theo thời gian, tình trạng quá tải này có thể đẩy nhanh quá trình thoái hóa, gây đau lưng dưới gần mông và ảnh hưởng đến khả năng vận động.

Hút thuốc lá

Những người thường xuyên hút thuốc lá có nguy cơ mắc các bệnh lý cột sống và xương khớp cao hơn. Nicotine và các chất độc hại trong thuốc lá có thể làm giảm lưu lượng máu nuôi dưỡng đĩa đệm, cản trở quá trình hấp thu dưỡng chất, từ đó làm tăng nguy cơ thoái hóa cột sống và gây đau lưng.

Tính chất công việc

Các công việc phải ngồi lâu, đứng lâu hoặc duy trì một tư thế trong thời gian dài có thể làm tăng áp lực lên vùng thắt lưng. Việc ít vận động cũng khiến cơ lưng suy yếu, góp phần gây đau lưng dưới gần mông.

Chấn thương cột sống

Những chấn thương trong sinh hoạt, lao động, thể thao hoặc tai nạn giao thông có thể làm tổn thương cấu trúc cột sống. Nếu không được điều trị và phục hồi đúng cách, các tổn thương này có thể để lại di chứng, gây đau lưng kéo dài và ảnh hưởng đến chức năng vận động.

Theo bác sĩ Thiện, việc thăm khám sớm sau chấn thương đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và điều trị kịp thời các tổn thương cột sống. Liên hệ Hotline 1800 6767 (nhánh 2) để được tư vấn chuyên môn và hỗ trợ đặt lịch khám tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn. 

2. Đau lưng bên phải và trái gần mông có nguy hiểm không?

Một số trường hợp đau lưng dưới gần mông mới xuất hiện và kéo dài trong thời gian ngắn, triệu chứng có thể cải thiện sau khi nghỉ ngơi và điều chỉnh sinh hoạt. Tuy nhiên, nếu cơn đau kéo dài trên 3 tháng hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh không nên chủ quan. Đây có thể là dấu hiệu của các bệnh lý cột sống như thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa, thoái hóa cột sống, tổn thương mô mềm hoặc một số bệnh lý nội tạng liên quan đến thận, tụy và đường tiêu hóa. 

Đặc biệt, đau lưng dưới bên phải có thể liên quan đến các bệnh lý tiềm ẩn ở thận, đường tiết niệu hoặc ổ bụng. Người bệnh nên đi khám sớm nếu xuất hiện kèm các dấu hiệu sau: 

• Mất kiểm soát tiểu tiện hoặc đại tiện.
• Tê bì, yếu chân hoặc khó khăn khi đi lại.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Sốt, ớn lạnh hoặc đau tăng khi ho, hắt hơi.
• Đau bụng dữ dội.

3. Phương pháp chẩn đoán tình trạng đau lưng dưới gần mông

Để xác định nguyên nhân gây đau lưng dưới gần mông, bác sĩ sẽ thăm khám sức khỏe và khai thác tiền sử bệnh lý của người bệnh. Người bệnh có thể được hỏi về thời điểm xuất hiện cơn đau, mức độ đau, các yếu tố khiến cơn đau tăng lên cũng như những triệu chứng đi kèm.

Ngoài ra, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng phổ biến như: 

• Chụp hình x-quang: Kết quả chụp x-quang giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí xương bị tổn thương gây đau vùng thắt lưng ở người bệnh.
• Chụp cộng hưởng MRI và chụp CT: Phương pháp này cung cấp hình ảnh tổn thương ở các mô mềm như đĩa đệm giữa các đốt sống và những khối u tiềm ẩn.
• Đo điện cơ (EMG): Đo điện cơ giúp bác sĩ đánh giá tốt hơn các tổn thương gây đau lưng liên quan đến thần kinh hoặc cơ bắp.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn ứng dụng hệ thống cộng hưởng từ MRI GE SIGNA™ Prime 1.5T, tích hợp AI cùng kỹ thuật xóa mỡ STIR tiên tiến, giúp tăng độ tương phản hình ảnh, phát hiện sớm các tổn thương viêm và bất thường tại cột sống. Nhờ đó, bác sĩ có thêm cơ sở để chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây đau lưng, hạn chế bỏ sót tổn thương và tối ưu hiệu quả điều trị. 

4. Cách khắc phục cơn đau lưng dưới gần mông

4.1 Sử dụng thuốc

Đối với trường hợp đau lưng gần mông, các loại thuốc thường được áp dụng gồm:

• Thuốc giảm đau không kê đơn (OTC): Aspirin (Bayer), Naproxen (Aleve), Ibuprofen (Advil), Acetaminophen (Tylenol). Thuốc có thể giảm nhanh những biểu hiện đau thắt lưng do sưng dây thần kinh hoặc cơ. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp giảm đau tạm thời. 
• Thuốc giãn cơ: Thuốc Cyclobenzaprine giúp giảm bớt độ cứng và đau do chuột rút. Tuy nhiên, thuốc chỉ được kê đơn trong thời gian ngắn (2- 3 tuần). Vì loại thuốc này có tác dụng phụ là gây mờ mắt, chóng mặt, buồn ngủ và khô miệng.
• Thuốc giảm đau Opioid: Hydrocodone, Tramadol, Oxycodone thường được kê đơn cho các cơn đau cấp tính nghiêm trọng sau phẫu thuật hoặc đau lưng mạn tính. Tuy nhiên, tác dụng phụ của thuốc là gây táo bón, khô miệng, khó chịu ở bụng, chứng ngưng thở khi ngủ và những vấn đề về phổi và tim.

Các loại thuốc có thể giúp kiểm soát triệu chứng đau lưng dưới gần mông trong một số trường hợp. Tuy nhiên, người bệnh chỉ nên sử dụng thuốc khi có chỉ định và hướng dẫn từ bác sĩ. Việc tự ý dùng thuốc, lạm dụng thuốc giảm đau hoặc thay đổi liều lượng có thể làm tăng nguy cơ tác dụng phụ, che lấp triệu chứng bệnh và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. 

Để được tư vấn chuyên môn và hỗ trợ đặt lịch thăm khám miễn phí, vui lòng liên hệ qua Hotline 1800 6767 (nhánh 2). 

4.2 Chườm lạnh

Trong 48 giờ đầu sau chấn thương, người bệnh nên ưu tiên chườm lạnh. Liệu pháp này giúp làm giảm viêm, hạn chế sưng nề và hỗ trợ giảm đau bằng cách làm chậm quá trình dẫn truyền tín hiệu đau của các dây thần kinh.  

Khi chườm lạnh, người bệnh không nên đặt đá trực tiếp lên da để tránh gây bỏng lạnh. Thay vào đó, hãy bọc đá trong khăn mềm hoặc sử dụng túi chườm chuyên dụng. Mỗi lần chườm nên kéo dài khoảng 15 – 20 phút và có thể lặp lại nhiều lần trong ngày tùy theo mức độ triệu chứng. 

4.3 Đeo nẹp lưng

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng nẹp để hỗ trợ cột sống và hạn chế các tư thế bất lợi trong sinh hoạt hằng ngày. Điều này giúp giảm áp lực lên vùng tổn thương và hạn chế cơn đau trở nên nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng nẹp trong thời gian dài mà không có hướng dẫn chuyên môn có thể khiến các cơ vùng lưng suy yếu, làm giảm khả năng nâng đỡ tự nhiên của cột sống. 

4.4 Châm cứu

Châm cứu là phương pháp hỗ trợ giảm đau được áp dụng trong một số trường hợp đau lưng. Phương pháp này có thể giúp thư giãn cơ, cải thiện tuần hoàn máu và giảm cảm giác đau tạm thời. Tuy nhiên, hiệu quả của châm cứu thường mang tính hỗ trợ và không thay thế việc điều trị nguyên nhân gây đau lưng. 

4.5 Vật lý trị liệu

Vật lý trị liệu là một trong những phương pháp điều trị bảo tồn thường được áp dụng cho người bị đau lưng dưới gần mông. Các kỹ thuật như kéo giãn cột sống, siêu âm trị liệu, nhiệt trị liệu hoặc điện trị liệu có thể giúp giảm đau, cải thiện khả năng vận động và hỗ trợ phục hồi chức năng. 

Bên cạnh đó, người bệnh sẽ được hướng dẫn thực hiện các bài tập phù hợp nhằm tăng cường sức mạnh cơ lưng, cải thiện độ linh hoạt của cột sống và giảm nguy cơ tái phát. 

5. Biện pháp phòng ngừa tình trạng đau lưng dưới gần mông

5.1 Chế độ ăn uống khoa học

Đảm bảo chế độ ăn đủ dưỡng chất cần thiết. Trong đó, canxi là dưỡng chất vô cùng quan trọng, giúp tăng cường sự chắc khỏe cho xương khớp. Những thực phẩm giàu canxi nên có trong thực đơn mỗi ngày là sữa, phô mai, sữa chua, cải xoăn, đậu phụ, đậu bắp, cá… Ngoài ra, những loại thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, chứa nhiều chất béo cần được hạn chế để ngăn ngừa tình trạng béo phì, thừa cân.

5.2 Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao

Duy trì thói quen tập luyện thể thao giúp duy trì vóc dáng, sức khỏe, độ dẻo dai của xương khớp, từ đó hạn chế nguy cơ đau lưng dưới gần mông.

Tùy theo thể trạng, bạn có thể lựa chọn loại hình tập luyện phù hợp như đi bộ, chạy bộ, yoga, bơi lội… Bạn nên duy trì các bài tập thường xuyên, điều độ với lịch trình rõ ràng.

5.3 Tránh ngồi một chỗ quá lâu

Duy trì một tư thế trong thời gian dài, đặc biệt là tư thế ngồi làm việc, có thể làm gia tăng áp lực lên cột sống thắt lưng và góp phần gây ra tình trạng đau lưng dưới gần mông. Vì vậy, bạn nên thay đổi tư thế thường xuyên, đứng dậy vận động hoặc đi lại nhẹ nhàng sau mỗi 30 phút làm việc để giúp cơ và khớp được thư giãn. 

5.4 Không hút thuốc lá

Thuốc lá có thể đẩy nhanh quá trình thoái hóa và làm chậm khả năng phục hồi của cơ thể. Vì vậy, việc từ bỏ thuốc lá và hạn chế tiếp xúc với khói thuốc không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe tổng thể mà còn góp phần giảm nguy cơ xuất hiện hoặc tái phát các cơn đau lưng dưới gần mông. 

5.5 Sử dụng nệm ngủ phù hợp

Nên chọn nệm có độ đàn hồi phù hợp đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đường cong sinh lý tự nhiên của cột sống và giảm áp lực lên vùng thắt lưng. 

Nếu tình trạng đau lưng dưới gần mông kéo dài trên 3 ngày, bạn không nên chủ quan. Hãy chủ động thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, nơi quy tụ đội ngũ bác sĩ Chuyên khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống giàu kinh nghiệm, cùng hệ thống chẩn đoán hiện đại như siêu âm, CT – MRI thế hệ mới, tích hợp nhiều tính năng tiên tiến và trí tuệ nhân tạo, giúp bác sĩ xác định chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả.

Liên hệ ngay Hotline 1800 6767 (nhánh 2) hoặc đăng ký lịch khám để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, bảo vệ sức khỏe một cách toàn diện.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.