VIÊM TRỰC TRÀNG – NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU VÀ CÁCH ĐIỀU TRỊ

1. Viêm trực tràng là gì?

Trực tràng là đoạn cuối của ruột già, có nhiệm vụ chứa chất thải của cơ thể (phân) trước khi được đào thải ra ngoài. 

Viêm trực tràng là tình trạng lớp niêm mạc tại khu vực trực tràng này bị viêm, người bệnh có thể xuất hiện nhiều triệu chứng bất thường liên quan đến đại tiện.

Viêm trực tràng có thể xảy ra cấp tính trong thời gian ngắn hoặc kéo dài thành mạn tính, với các biểu hiện thường gặp như đau vùng trực tràng, mót rặn liên tục, tiêu chảy, đi ngoài ra máu hoặc chất nhầy.

Nhiễm trùng, bệnh viêm ruột (viêm loét đại tràng, Crohn) hoặc tổn thương sau xạ trị vùng chậu là một số nguyên nhân phổ biến gây viêm trực tràng.

2. Giai đoạn viêm trực tràng

Dựa vào thời gian khởi phát và diễn tiến, viêm trực tràng có thể được chia thành cấp tính và mạn tính:

2.1 Viêm trực tràng cấp tính

Viêm trực tràng cấp tính thường khởi phát đột ngột và diễn ra trong thời gian ngắn.

Người bệnh thường có các triệu chứng như đau vùng trực tràng, mót rặn liên tục, tiêu chảy, đại tiện ra máu hoặc chất nhầy. 

Nếu được xác định đúng nguyên nhân và điều trị sớm, bệnh thường có thể được kiểm soát tốt.

2.2 Viêm trực tràng mạn tính

Viêm trực tràng mạn tính là tình trạng viêm kéo dài hoặc thường xuyên tái phát. Bệnh có thể liên quan đến viêm loét đại tràng, bệnh Crohn hoặc tổn thương trực tràng sau xạ trị vùng chậu.

Đau trực tràng, mót rặn, chảy máu và rối loạn đại tiện là những triệu chứng xuất hiện dai dẳng trong thời gian dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người bệnh.

3. Các triệu chứng viêm trực tràng là gì?

Cảm giác mót rặn liên tục dù vừa đi đại tiện là một trong những biểu hiện đặc trưng của viêm trực tràng.

Ngoài ra, còn có các triệu chứng thường gặp gồm:

• Đau hoặc khó chịu vùng trực tràng, có thể tăng khi đi đại tiện.
• Đại tiện ra máu, máu có thể xuất hiện trong phân hoặc trên giấy vệ sinh.
• Có chất nhầy hoặc dịch tiết từ trực tràng.
• Tiêu chảy, đi ngoài nhiều lần trong ngày.
• Táo bón có thể xảy ra ở một số người bệnh.
• Đau bụng hoặc co thắt bụng, đôi khi đi kèm rối loạn đại tiện.
• Cảm giác đi ngoài không hết, vẫn muốn đại tiện sau khi vừa đi xong.

Nếu tình trạng đại tiện ra máu, đau trực tràng, mót rặn hoặc rối loạn đại tiện kéo dài, người 

bệnh nên thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa để xác định nguyên nhân, bởi những triệu chứng này cũng có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác của đại trực tràng.

4. Nguyên nhân nào gây ra viêm trực tràng?

Dưới đây là một số nguyên nhân gây viêm trực tràng được chỉ ra bởi các bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa giàu kinh nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn.

4.1 Bệnh viêm ruột

Các bệnh viêm ruột mạn tính gây viêm trực tràng bao gồm:

– Viêm loét đại tràng: Tổn thương thường bắt đầu từ trực tràng và có thể lan lên các đoạn đại tràng phía trên. 

– Bệnh Crohn (viêm ruột mạn tính): Có thể ảnh hưởng đến trực tràng cùng nhiều vị trí khác của đường tiêu hóa do cơ chế của bệnh khiến hệ miễn dịch tự tấn công nhầm các mô lành trong ống tiêu hóa.

4.2 Nhiễm trùng

Một số nhiễm trùng từ đường tình dục và đường tiêu hóa có thể gây tổn thương niêm mạc trực tràng:

– Bệnh lây qua đường tình dục: Lậu, Chlamydia, herpes sinh dục và giang mai. Đặc biệt, nguy cơ viêm trực tràng do nhiễm trùng cao hơn khi quan hệ tình dục qua đường hậu môn không sử dụng biện pháp bảo vệ, có nhiều bạn tình hoặc từng mắc bệnh tình dục.

– Nhiễm trùng đường tiêu hóa: Nhiễm các loại vi khuẩn salmonella, shigella, campylobacter 

do thói quen ăn uống, sử dụng thực phẩm kém vệ sinh.

4.3 Xạ trị vùng chậu

Xạ trị vùng chậu để điều trị ung thư tuyến tiền liệt, cổ tử cung, trực tràng hoặc các cơ quan lân cận có thể làm tổn thương niêm mạc trực tràng và gây viêm.

Viêm trực tràng do xạ trị có thể xuất hiện trong quá trình điều trị hoặc sau khi kết thúc xạ trị một thời gian, thậm chí vài tháng hoặc lâu hơn tùy trường hợp.

4.4 Nguyên nhân khác

Viêm trực tràng còn có thể liên quan đến tổn thương trực tràng, giảm lưu lượng máu đến trực tràng, một số thuốc hoặc thủ thuật tại vùng hậu môn – trực tràng. 

Do chưa xác định được nguyên nhân cụ thể, do đó người bệnh cần được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán chính xác.

5. Chẩn đoán viêm trực tràng

Do các triệu chứng viêm đại tràng có thể gặp ở nhiều bệnh lý tiêu hóa khác nhau, bác sĩ cần kết hợp thăm khám và các phương pháp cận lâm sàng để xác định nguyên nhân gây viêm trực tràng. Bao gồm:

– Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ khám trực tiếp vùng bụng, khai thác thời điểm xuất hiện triệu chứng, tình trạng chảy máu, tiền sử bệnh viêm ruột, xạ trị vùng chậu và các yếu tố tăng nguy cơ nhiễm trùng.

– Xét nghiệm: Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm phân, xét nghiệm tìm tác nhân nhiễm trùng hoặc kiểm tra các bệnh lây truyền qua đường tình dục nếu có yếu tố nguy cơ.

– Nội soi: Nội soi trực tràng hoặc nội soi đại tràng giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc, xác định vị trí và mức độ viêm, phát hiện ổ loét hoặc chảy máu. Mẫu mô sinh thiết có thể được lấy để xác định nguyên nhân và phân biệt với các bệnh lý khác, đồng thời tầm soát nguy cơ ung thư.

*Ưu điểm khi chẩn đoán viêm trực tràng tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn:

– Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn được đầu tư đồng bộ hệ thống nội soi tiêu hóa Olympus EVIS X1 CV-1500 hỗ trợ bác sĩ quan sát rõ cấu trúc và những thay đổi trên bề mặt niêm mạc đường tiêu hóa. Các công nghệ hình ảnh như TXI, NBI và RDI góp phần nâng cao khả năng nhận diện tổn thương, đánh giá mạch máu và hỗ trợ phát hiện vị trí chảy máu, từ đó giúp bác sĩ có thêm cơ sở chẩn đoán và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

– Đồng thời, Khoa Xét nghiệm bệnh viện đã đạt chứng chỉ ISO 15189:2022 – tiêu chuẩn quốc tế dành riêng cho chất lượng và năng lực của phòng xét nghiệm y khoa. Quy trình được kiểm soát xuyên suốt từ tiếp nhận, xử lý mẫu; phân tích, kiểm soát chất lượng đến trả kết quả và lưu trữ dữ liệu, góp phần đảm bảo tính chính xác, tin cậy và nhất quán của kết quả xét nghiệm.

6. Biến chứng thường gặp của bệnh viêm trực tràng

– Thiếu máu: Viêm và chảy máu trực tràng kéo dài có thể gây thiếu máu, khiến người bệnh mệt mỏi, chóng mặt, da xanh hoặc suy nhược.

– Loét trực tràng: Tình trạng viêm dai dẳng có thể làm niêm mạc bị tổn thương sâu và hình thành các vết loét, gây đau và chảy máu.

– Hẹp trực tràng: Quá trình viêm và lành tổn thương có thể tạo mô sẹo, làm lòng trực tràng thu hẹp và gây khó khăn khi đại tiện.

– Rò trực tràng: Tổn thương sâu có thể tạo đường thông bất thường giữa trực tràng với da hoặc các cơ quan lân cận.

– Rối loạn đại tiện kéo dài: Đau, mót rặn, tiêu chảy hoặc đại tiện ra máu tái diễn có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

– Biến chứng của bệnh nền: Nếu viêm trực tràng do bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng, người bệnh còn có nguy cơ gặp các biến chứng do các bệnh viêm ruột này gây ra.

Nếu thường xuyên đại tiện ra máu, đau trực tràng, mót rặn hoặc rối loạn đại tiện kéo dài, người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa sớm. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn với đội ngũ bác sĩ Tiêu hóa – Gan Mật Tụy giàu kinh nghiệm cùng hệ thống nội soi tiêu hóa hiện đại giúp nâng cao khả năng chẩn đoán, xác định nguyên nhân và xây dựng phương pháp điều trị phù hợp, góp phần hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển và gây biến chứng.

Liên hệ ngay 1800 6767 (Nhánh 2) để được tư vấn và đặt lịch hẹn khám sớm.

7. Điều trị bệnh viêm trực tràng

Bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ dựa trên nguyên nhân gây viêm của từng trường hợp viêm trực tràng.

Cụ thể, các phương pháp điều trị viêm trực tràng theo nguyên nhân bao gồm:

7.1 Điều trị viêm trực tràng do nhiễm trùng

Nếu viêm trực tràng do nhiễm trùng, bác sĩ sẽ lựa chọn thuốc dựa trên tác nhân gây bệnh. Kháng sinh có thể được sử dụng đối với một số trường hợp nhiễm khuẩn; trong khi thuốc kháng virus có thể được chỉ định nếu nguyên nhân viêm do virus như herpes.

Nếu bệnh liên quan đến nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, bạn tình cũng có thể cần được kiểm tra và điều trị theo chỉ định. Người bệnh cần tuân thủ đầy đủ phác đồ, không tự ý mua hoặc sử dụng kháng sinh khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

7.2 Điều trị viêm trực tràng do xạ trị

Viêm trực tràng do xạ trị được điều trị tùy theo mức độ tổn thương và triệu chứng. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc kiểm soát viêm, thuốc dùng tại chỗ hoặc các phương pháp giúp giảm chảy máu.

Với trường hợp chảy máu kéo dài hoặc tổn thương nghiêm trọng hơn, can thiệp nội soi có thể được cân nhắc. Nếu hình thành biến chứng như hẹp trực tràng, người bệnh sẽ được đánh giá để lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp.

7.3 Điều trị viêm trực tràng do bệnh viêm ruột

Đối với viêm trực tràng liên quan đến viêm loét đại tràng hoặc bệnh Crohn, điều trị là kiểm soát tình trạng viêm, cải thiện triệu chứng và duy trì viêm trực tràng ở giai đoạn ổn định.

– 5-aminosalicylates (5-ASA), corticosteroid, thuốc điều hòa miễn dịch hoặc thuốc sinh học: Là các nhóm thuốc được bác sĩ chỉ định dùng cho đường uống hoặc tại chỗ dưới dạng thuốc đặt, thụt trực tràng tùy vị trí và mức độ tổn thương.

7.4 Phẫu thuật điều trị

Phẫu thuật không phải phương pháp điều trị đầu tiên đối với phần lớn trường hợp viêm trực tràng. Phương pháp này thường chỉ được cân nhắc khi điều trị nội khoa không hiệu quả hoặc bệnh đã xuất hiện biến chứng nghiêm trọng.

Một số trường hợp có thể cần phẫu thuật gồm hẹp trực tràng nặng, rò phức tạp hoặc bệnh viêm ruột tiến triển nặng không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. Loại phẫu thuật sẽ được bác sĩ lựa chọn dựa trên nguyên nhân và mức độ tổn thương của từng người bệnh.

Lưu ý: Người bệnh không nên tự mua thuốc điều trị khi có tình trạng đau, mót rặn hoặc đại tiện ra máu kéo dài. 

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, người bệnh được thăm khám và điều trị bởi đội ngũ bác sĩ Ngoại khoa giàu kinh nghiệm, có chuyên môn trong phẫu thuật các bệnh lý đường tiêu hóa và đại – trực tràng. Bệnh viện đồng thời đầu tư hệ thống nội soi phẫu thuật hiện đại với chất lượng hình ảnh 4K, giúp phóng đại và quan sát rõ các cấu trúc giải phẫu trong quá trình phẫu thuật, hỗ trợ bác sĩ thao tác chính xác, hạn chế tổn thương mô lành và nâng cao tính an toàn. Việc ứng dụng các kỹ thuật phẫu thuật nội soi ít xâm lấn kết hợp chương trình phục hồi nhanh sau phẫu thuật (ERAS) góp phần giảm đau sau mổ, rút ngắn thời gian nằm viện và hỗ trợ người bệnh phục hồi sớm.

8. Phương pháp phòng ngừa viêm trực tràng như thế nào?

Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ và bệnh lý nền có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hoặc tái phát.

• Quan hệ tình dục an toàn, sử dụng bao cao su đúng cách để giảm nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Hạn chế nhiều bạn tình và chủ động xét nghiệm khi có yếu tố nguy cơ.
• Khám và điều trị sớm các bệnh lây truyền qua đường tình dục, đồng thời tuân thủ hướng dẫn điều trị cho bạn tình khi cần.
• Không tự ý sử dụng thuốc đặt hoặc thụt rửa trực tràng khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
• Kiểm soát tốt bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng, dùng thuốc và tái khám đúng lịch.
• Theo dõi định kỳ sau xạ trị vùng chậu để phát hiện sớm các tổn thương trực tràng.
• Không chủ quan khi đại tiện ra máu, chất nhầy hoặc mót rặn kéo dài.
• Khám chuyên khoa Tiêu hóa nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc có dấu hiệu bất thường.

9. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa Tiêu hóa khi có các triệu chứng như đau trực tràng, mót rặn kéo dài, đại tiện ra máu hoặc chất nhầy, tiêu chảy kéo dài hoặc thay đổi thói quen đại tiện không rõ nguyên nhân. Việc khám sớm giúp xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp, tránh để tình trạng viêm kéo dài.

Đặc biệt, cần đến cơ sở y tế ngay nếu có các dấu hiệu như chảy máu nhiều, đau bụng hoặc đau trực tràng dữ dội, sốt, chóng mặt, choáng hoặc sức khỏe suy giảm nhanh.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống nội soi tiêu hóa hiện đại hỗ trợ thăm khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý đại – trực tràng. Người bệnh có triệu chứng bất thường kéo dài nên chủ động thăm khám sớm để được đánh giá và xử trí kịp thời.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.