9 CÁCH ĐIỀU TRỊ VIÊM MŨI DỊ ỨNG HIỆU QUẢ, DINH DƯỠNG HỖ TRỢ GIẢM TRIỆU CHỨNG

Mặc dù không đe dọa tính mạng, bệnh có thể kéo dài, tái phát nhiều lần và ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc cũng như chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát tốt. 

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các phương pháp điều trị viêm mũi dị ứng hiệu quả hiện nay, đồng thời cung cấp những lưu ý về chế độ dinh dưỡng giúp hỗ trợ kiểm soát triệu chứng. Nội dung được ThS.BS.CKII Lê Nhật Vinh – Phụ trách Khoa Liên chuyên khoa Mắt – Tai Mũi Họng – Răng Hàm Mặt – Da Liễu, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, tư vấn chuyên môn. 

1. Cách điều trị viêm mũi dị ứng

1.1. Điều trị bằng thuốc

Phần lớn trường hợp viêm mũi dị ứng có thể kiểm soát tốt bằng thuốc. Với các triệu chứng chỉ xuất hiện từng đợt, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng histamin, thuốc xịt mũi hoặc thuốc giảm nghẹt mũi khi cần thiết. Trong khi đó, người có triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên thường được khuyến cáo sử dụng thuốc xịt mũi chứa corticosteroid đều đặn để giảm viêm và kiểm soát bệnh [3].

Việc lựa chọn loại thuốc, liều dùng và thời gian điều trị cần dựa trên mức độ triệu chứng, tình trạng sức khỏe và đáp ứng của từng người bệnh. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài, đặc biệt là thuốc co mạch giảm nghẹt mũi, vì có thể gây phụ thuộc thuốc và làm nghẹt mũi nặng hơn.

1.2. Thuốc kháng Histamin

Thuốc kháng histamin là nhóm thuốc thường được sử dụng để giảm các triệu chứng của viêm mũi dị ứng như hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi và ngứa mắt [1].

Thuốc có nhiều dạng như viên uống, siro, thuốc xịt mũi hoặc thuốc nhỏ mắt. Hiện nay, các thuốc kháng histamin thế hệ hai như loratadine, cetirizine, fexofenadine và levocetirizine thường được ưu tiên vì có hiệu quả tốt và ít gây buồn ngủ hơn so với các thuốc thế hệ một [1].

Người bệnh nên sử dụng thuốc kháng Histamin để điều trị viêm mũi dị ứng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Trong thời gian dùng thuốc, cần hạn chế uống rượu bia. Nếu thuốc gây buồn ngủ, nên tránh lái xe hoặc vận hành máy móc để đảm bảo an toàn.

1.3. Thuốc thông mũi

Thuốc thông mũi giúp giảm nghẹt mũi bằng cách làm co mạch máu trong niêm mạc mũi, có thể dùng dưới dạng viên uống, dung dịch hoặc xịt mũi. Các hoạt chất phổ biến gồm pseudoephedrine, phenylephrine và oxymetazoline [1].

Thuốc thông mũi dạng xịt chỉ nên sử dụng trong thời gian ngắn, không quá 3–5 ngày, vì dùng kéo dài có thể gây hiện tượng nghẹt mũi tái phát (viêm mũi do thuốc), khiến tình trạng nghẹt mũi trở nên nặng hơn sau khi ngưng thuốc [1]. Ngoài ra, thuốc thông mũi có thể làm tăng huyết áp, gây đau đầu, mất ngủ và bồn chồn, nên cần thận trọng ở người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc phì đại tuyến tiền liệt.

1.4. Thuốc xịt mũi có chứa corticosteroid

Thuốc thông mũi có chứa corticosteroid giúp giảm nghẹt mũi nhanh bằng cách làm co các mạch máu trong niêm mạc mũi. Thuốc có thể ở dạng viên uống hoặc thuốc xịt mũi, với các hoạt chất thường gặp như pseudoephedrine, phenylephrine và oxymetazoline [1].

Tuy nhiên, thuốc xịt thông mũi chỉ nên sử dụng trong tối đa 3–5 ngày. Việc lạm dụng hoặc dùng kéo dài có thể gây viêm mũi do thuốc, khiến mũi ngày càng nghẹt hơn và phụ thuộc vào thuốc để thông mũi [1].

Ngoài ra, thuốc thông mũi có thể gây một số tác dụng phụ như tăng huyết áp, hồi hộp, đau đầu, mất ngủ hoặc bồn chồn. Vì vậy, người mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch, cường giáp hoặc phì đại tuyến tiền liệt cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng [1].

Tại Phòng khám Tai Mũi Họng – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, người bệnh được đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm trực tiếp chẩn đoán và điều trị viêm mũi dị ứng với phác đồ cá thể hóa. Bên cạnh đó, nhà thuốc của Khoa Dược quản lý chặt chẽ việc cung ứng và sử dụng thuốc theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị. 

Liên hệ Hotline 1800 6767 (nhấn phím 2) để đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng và được tư vấn phác đồ điều trị phù hợp. 

1.5. Thuốc ức chế leukotriene

Khi xảy ra phản ứng dị ứng, cơ thể sẽ giải phóng nhiều chất gây viêm, trong đó có leukotriene, khiến người bệnh bị nghẹt mũi, chảy nước mũi và hắt hơi. Thuốc ức chế leukotriene giúp ngăn chặn tác động của chất này và có thể được bác sĩ chỉ định trong một số trường hợp, đặc biệt ở người bị viêm mũi dị ứng kèm hen phế quản hoặc khi các phương pháp điều trị thông thường chưa mang lại hiệu quả như mong muốn [1]. 

Đây là thuốc kê đơn và cần được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ. Mặc dù có hiệu quả ở một số người bệnh, montelukast có thể gây các tác dụng phụ liên quan đến thần kinh và tâm thần như mất ngủ, ác mộng, thay đổi tâm trạng, lo âu hoặc trầm cảm. 

Vì vậy, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã bổ sung cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ này và khuyến cáo chỉ cân nhắc sử dụng khi lợi ích vượt trội nguy cơ. Nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường về tâm lý trong quá trình dùng thuốc, người bệnh cần ngừng thuốc và liên hệ bác sĩ ngay [1].

1.6. Thuốc xịt mũi trị viêm mũi dị ứng cromolyn natri

Cromolyn natri là thuốc xịt mũi giúp ngăn cơ thể giải phóng histamin – chất gây ra các triệu chứng dị ứng như hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi và nghẹt mũi [1]. Thuốc có tác dụng phòng ngừa nên thường đạt hiệu quả tốt khi sử dụng trước khi tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng hoặc trước mùa dị ứng.

So với thuốc xịt mũi chứa corticosteroid, cromolyn natri thường ít gây tác dụng phụ và có độ an toàn cao. Tuy nhiên, thuốc cần được sử dụng đều đặn, nhiều lần trong ngày và có thể mất vài ngày mới phát huy hiệu quả rõ rệt.

1.7. Liệu pháp miễn dịch

Liệu pháp miễn dịch dị nguyên là phương pháp điều trị giúp cơ thể dần thích nghi với tác nhân gây dị ứng, từ đó giảm mức độ phản ứng của hệ miễn dịch theo thời gian [5]. Khác với thuốc chỉ giúp kiểm soát triệu chứng, phương pháp này có thể mang lại hiệu quả lâu dài ở một số người bệnh.

Liệu pháp miễn dịch có hai hình thức phổ biến là tiêm dưới da và ngậm dưới lưỡi. Quá trình điều trị thường kéo dài từ 3–5 năm và cần được thực hiện theo chỉ định, theo dõi của bác sĩ chuyên khoa [1]. Phương pháp này thường được cân nhắc cho người bị viêm mũi dị ứng mức độ trung bình đến nặng, triệu chứng kéo dài hoặc chưa đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị thông thường.

1.8. Chữa viêm mũi dị ứng bằng phẫu thuật

Phẫu thuật không phải là lựa chọn điều trị ưu tiên đối với viêm mũi dị ứng. Bác sĩ chỉ cân nhắc phẫu thuật khi người bệnh đã điều trị bằng thuốc nhưng triệu chứng vẫn kéo dài và có các bất thường về cấu trúc mũi, chẳng hạn như cuốn mũi dưới phì đại hoặc vẹo vách ngăn mũi gây cản trở đường thở [4].

Các phương pháp thường được áp dụng gồm thu nhỏ cuốn mũi dưới hoặc phẫu thuật chỉnh hình vách ngăn mũi. Phẫu thuật giúp cải thiện tình trạng nghẹt mũi, giúp người bệnh thở dễ hơn và hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, nhưng không chữa khỏi hoàn toàn viêm mũi dị ứng và người bệnh vẫn có thể cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ [4].

Tại Phòng khám Tai Mũi Họng – Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, các trường hợp có chỉ định phẫu thuật để điều trị viêm mũi dị ứng được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm với các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu như phẫu thuật nội soi mũi xoang, giúp hạn chế chảy máu, giảm đau, rút ngắn thời gian hồi phục và cải thiện hiệu quả tình trạng nghẹt mũi lâu dài. 

Gọi ngay Hotline 1800 6767 (nhấn phím 2) để được tư vấn miễn phí và đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa.

1.9. Phương pháp khắc phục viêm mũi dị ứng tại nhà

Bên cạnh việc dùng thuốc, một số biện pháp chăm sóc tại nhà có thể giúp giảm triệu chứng và hạn chế các đợt dị ứng tái phát:

• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý: Giúp làm sạch dịch nhầy, bụi bẩn và các tác nhân gây dị ứng trong hốc mũi. Nên sử dụng nước muối vô khuẩn hoặc nước đã đun sôi để nguội khi rửa mũi để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng [2].
• Hạn chế tiếp xúc với dị nguyên: Đóng cửa sổ khi lượng phấn hoa cao, vệ sinh nhà cửa thường xuyên, giặt ga gối định kỳ bằng nước nóng và sử dụng máy lọc không khí nếu cần.
• Giữ độ ẩm không khí phù hợp: Điều này giúp hạn chế khô niêm mạc mũi. Nếu dùng máy tạo độ ẩm, cần vệ sinh định kỳ để tránh nấm mốc phát triển. 
• Đeo khẩu trang khi ra ngoài hoặc dọn dẹp nhà cửa: Giúp hạn chế hít phải bụi, phấn hoa và các tác nhân gây dị ứng khác.
• Tắm và thay quần áo sau khi ở ngoài trời: Giúp loại bỏ phấn hoa và bụi bám trên tóc, da và quần áo, giảm nguy cơ tái phát triệu chứng.

Những biện pháp trên không thể thay thế thuốc điều trị viêm mũi dị ứng nhưng có thể giúp kiểm soát triệu chứng tốt hơn khi kết hợp với phác đồ điều trị của bác sĩ.

2. Dinh dưỡng cho người bị viêm mũi dị ứng

Chế độ ăn uống không thể thay thế thuốc điều trị nhưng có thể góp phần hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm và duy trì hoạt động ổn định của hệ miễn dịch. Kết hợp chế độ dinh dưỡng lành mạnh với điều trị đúng cách và hạn chế tiếp xúc với dị nguyên sẽ giúp kiểm soát viêm mũi dị ứng hiệu quả hơn. 

2.1. Viêm mũi dị ứng nên ăn gì?

Người bị viêm mũi dị ứng nên ưu tiên các nhóm thực phẩm sau:

• Thực phẩm giàu vitamin C: Cam, quýt, ổi, kiwi, dâu tây, ớt chuông và các loại rau lá xanh. Vitamin C là chất chống oxy hóa giúp hỗ trợ hoạt động của hệ miễn dịch và có thể góp phần giảm phản ứng viêm [5].
• Thực phẩm giàu quercetin: Táo, hành tây, bông cải xanh và các loại quả mọng. Một số nghiên cứu cho thấy quercetin có thể hỗ trợ giảm phản ứng dị ứng, tuy nhiên vẫn cần thêm bằng chứng để khẳng định hiệu quả [5].
• Thực phẩm giàu omega-3: Cá hồi, cá thu, cá mòi, hạt óc chó và hạt lanh. Omega-3 có đặc tính chống viêm, góp phần hỗ trợ sức khỏe đường hô hấp.
• Thực phẩm giàu probiotic: Sữa chua hoặc các thực phẩm bổ sung probiotic có thể giúp duy trì hệ vi sinh đường ruột khỏe mạnh và hỗ trợ điều hòa miễn dịch ở một số người [5].
• Uống đủ nước: Giúp làm loãng dịch tiết trong mũi, tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ làm sạch đường hô hấp.

2.2. Viêm mũi dị ứng kiêng ăn gì?

Hiện chưa có chế độ ăn kiêng chung áp dụng cho tất cả người đang điều trị viêm mũi dị ứng. Tuy nhiên, một số thực phẩm có thể khiến triệu chứng nặng hơn ở những người nhạy cảm và nên được hạn chế nếu nhận thấy có liên quan:

• Thực phẩm giàu histamin: Phô mai ủ lâu năm, rượu vang, bia, thịt chế biến sẵn, cá hun khói hoặc cá bảo quản lâu có thể làm triệu chứng nặng hơn ở người không dung nạp histamin [5].
• Thực phẩm chứa nhiều phụ gia: Một số chất bảo quản như sulfite hoặc benzoate có thể kích thích phản ứng dị ứng ở một số người.
• Thực phẩm từng gây dị ứng: Nếu đã từng bị dị ứng với tôm, cua, cá, sữa, trứng, đậu phộng hoặc các thực phẩm khác, người bệnh cần tránh sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần.
• Rượu bia: Có thể làm giãn mạch, tăng nghẹt mũi và làm nặng thêm triệu chứng ở một số người.

Bên cạnh đó, người bệnh nên theo dõi phản ứng của cơ thể sau mỗi bữa ăn hoặc ghi nhật ký ăn uống để xác định những thực phẩm khiến triệu chứng của bản thân nặng hơn, từ đó xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp.

Viêm mũi dị ứng có thể kiểm soát tốt nếu được điều trị đúng cách và hạn chế tiếp xúc với dị nguyên. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên đến Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn để được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thăm khám. Bệnh viện trang bị hệ thống nội soi Tai Mũi Họng ống mềm Olympus Visera Elite II OTV-S200 với đầu dò siêu nhỏ 2,6 mm, cùng phòng xét nghiệm đạt chuẩn ISO 15189:2022, hỗ trợ chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả. 

Liên hệ Hotline 1800 6767 (nhấn phím 2) để được tư vấn và đặt lịch khám.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.