ĐI NGOÀI RA MÁU TƯƠI LÀ BỆNH GÌ? NGUYÊN NHÂN VÀ CÁCH XỬ TRÍ

Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc tự ý điều trị chỉ dựa vào màu sắc hay lượng máu chảy ra. Hãy xem ngay bài viết dưới đây với tư vấn chuyên môn từ ThS.BS.CKI Nguyễn Vũ Quang  – Bác sĩ Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn để nhận biết nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và thời điểm cần đi khám sớm. 

1. Đi ngoài ra máu tươi là gì?

Đi ngoài ra máu tươi (xuất huyết trực tràng) là tình trạng xuất hiện máu đỏ tươi trong phân, dính trên giấy vệ sinh hoặc nhỏ xuống bồn cầu sau khi đại tiện [2]. Màu đỏ tươi thường cho thấy nguồn chảy máu nằm ở đoạn cuối của đường tiêu hóa, như đại tràng sigma, trực tràng hoặc hậu môn, do máu chưa bị oxy hóa trước khi thải ra ngoài.

Ngược lại, phân đen như nhựa đường hoặc phân đỏ sẫm thường gợi ý chảy máu ở vị trí cao hơn của đường tiêu hóa, như dạ dày, tá tràng hoặc đại tràng phải, và cần được thăm khám sớm. Người bệnh không nên tự chẩn đoán hoặc tự điều trị chỉ dựa vào màu sắc của phân hay lượng máu chảy ra mà cần được thăm khám để tìm đúng nguyên nhân.

2. Đi ngoài ra máu tươi là bệnh gì?

2.1. Bệnh trĩ

Trĩ là nguyên nhân phổ biến gây đại tiện ra máu tươi  và là một trong những lý do hàng đầu khiến người bệnh đến khám vì xuất huyết tiêu hóa dưới [3]. Đây là tình trạng các tĩnh mạch ở vùng hậu môn – trực tràng bị giãn và phình lên do áp lực kéo dài, hình thành các búi trĩ. 

Người bệnh thường thấy máu đỏ tươi dính trên giấy vệ sinh, nhỏ giọt hoặc chảy thành tia sau khi đại tiện, máu thường không lẫn vào phân [2]. Ngoài chảy máu, người bệnh có thể ngứa, đau rát hậu môn hoặc cảm giác có khối sa ra ngoài khi đi vệ sinh. Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trĩ gồm táo bón kéo dài, rặn nhiều khi đại tiện, ngồi lâu, mang thai, thừa cân và chế độ ăn ít chất xơ.

Đi phân máu tươi bất thường? Gọi ngay 1800 6767 (nhấn phím 2) để được tư vấn miễn phí.

2.2. Táo bón

Táo bón kéo dài khiến phân khô, cứng, làm tăng áp lực và ma sát lên vùng hậu môn khi đại tiện. Điều này có thể gây rách niêm mạc hậu môn hoặc khiến các búi trĩ dễ chảy máu hơn [2]. Máu thường có màu đỏ tươi, chỉ dính trên giấy vệ sinh hoặc bám ở bề mặt phân với lượng ít. Táo bón không chỉ là nguyên nhân thường gặp gây đi ngoài ra máu tươi mà còn là yếu tố khiến bệnh trĩ và nhiều bệnh lý hậu môn – trực tràng tiến triển nặng hơn. 

2.3. Nứt kẽ hậu môn

Nứt kẽ hậu môn là tình trạng xuất hiện một vết rách nhỏ ở niêm mạc ống hậu môn, thường do táo bón khiến phân cứng hoặc quá to làm tổn thương niêm mạc khi đi qua [2]. Triệu chứng điển hình là đau rát dữ dội trong và sau khi đại tiện, cơn đau có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Máu thường có màu đỏ tươi, lượng ít, chỉ dính trên giấy vệ sinh hoặc bám ở bề mặt phân.

Phần lớn nứt kẽ hậu môn cấp tính có thể lành sau vài tuần nếu được điều trị bảo tồn kết hợp điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt. Tuy nhiên, nứt kẽ hậu môn mạn tính (kéo dài trên 6 tuần) thường cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và điều trị bằng các phương pháp như thuốc giãn cơ vòng hậu môn, tiêm botulinum toxin hoặc phẫu thuật cắt một phần cơ thắt trong nhằm thúc đẩy quá trình lành vết nứt và giảm nguy cơ tái phát [2]. 

2.4. Polyp đại – trực tràng

Polyp đại trực tràng là những khối tăng sinh bất thường trên niêm mạc đại tràng hoặc trực tràng [1]. Phần lớn polyp là lành tính, nhưng một số loại, đặc biệt là polyp tuyến (adenoma), có thể tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và cắt bỏ kịp thời. Khi polyp nằm gần hậu môn, phân cọ xát vào bề mặt polyp có thể gâyđi cầu ra máu, dễ nhầm với bệnh trĩ.

Vì vậy, không nên chỉ dựa vào màu sắc của máu để tự chẩn đoán là bệnh trĩ. Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, nội soi đại trực tràng là phương pháp giúp bác sĩ phát hiện, phân biệt các nguyên nhân gây đi ngoài ra máu tươi như polyp, trĩ hay ung thư đại trực tràng, đồng thời có thể cắt bỏ polyp ngay trong quá trình nội soi khi có chỉ định, giúp ngăn ngừa nguy cơ tiến triển thành ung thư. 

Tư vấn ngay về phương pháp nội soi đại trực tràng không đau, cho hình ảnh HD sắc nét, hỗ trợ phát hiện nhiều bệnh lý tiêu hóa qua Hotline 1800 6767 (nhấn phím 2). 

2.5. Viêm loét đại tràng

Viêm loét đại tràng là một bệnh viêm ruột mạn tính, gây viêm và loét niêm mạc đại tràng, thường bắt đầu từ trực tràng rồi lan dần lên phía trên [4]. Người bệnh thường đi ngoài có máu tươi kèm tiêu chảy nhiều lần, mót rặn, đau quặn bụng, đôi khi có chất nhầy hoặc mủ trong phân.

Bệnh diễn tiến theo từng đợt bùng phát và thuyên giảm. Người mắc bệnh lâu năm có nguy cơ ung thư đại trực tràng cao hơn, vì vậy cần nội soi theo dõi định kỳ theo chỉ định của bác sĩ [4].

2.6. Sa trực tràng

Sa trực tràng là tình trạng một phần hoặc toàn bộ trực tràng sa ra ngoài hậu môn do các cơ và dây chằng nâng đỡ vùng chậu bị suy yếu [4]. Người bệnh thường thấy khối mô màu đỏ lòi ra sau khi đại tiện, kèm tiết dịch nhầy và chảy máu.

Khác với bệnh trĩ, khối sa trực tràng có các nếp gấp hình vòng tròn đặc trưng. Bệnh không thể tự khỏi và đa số trường hợp cần phẫu thuật để đưa trực tràng trở về đúng vị trí giải phẫu [4].

2.7. Viêm túi thừa đại tràng

Túi thừa đại tràng là những túi nhỏ hình thành tại các vị trí thành đại tràng bị yếu, thường gặp ở người lớn tuổi [3]. Khi mạch máu trong túi thừa bị vỡ, người bệnh có thể đi ngoài ra nhiều máu đỏ tươi hoặc đỏ sẫm.

Điểm đặc trưng của chảy máu do túi thừa là thường không gây đau bụng, xuất hiện đột ngột và lượng máu có thể nhiều [3]. Phần lớn trường hợp có thể tự cầm máu, tuy nhiên, người bệnh vẫn cần được theo dõi và thăm khám sớm. Nếu tình trạng chảy máu kéo dài, tái phát hoặc gây mất máu nhiều, bác sĩ có thể chỉ định nội soi can thiệp hoặc phẫu thuật để kiểm soát chảy máu. 

2.8. Ung thư đại trực tràng

Ung thư đại trực tràng là nguyên nhân nguy hiểm cần được cảnh giác khi người bệnh đi ngoài ra máu tươi. Đặc biệt, khối u nằm ở trực tràng có thể gây chảy máu đỏ tươi giống hệt bệnh trĩ, khiến nhiều người chủ quan và trì hoãn việc thăm khám [1].

Ngoài chảy máu, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như thay đổi thói quen đại tiện kéo dài (táo bón xen kẽ tiêu chảy), phân nhỏ như bút chì, cảm giác đi ngoài không hết, đau bụng kéo dài, mệt mỏi hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân [1]. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, đặc biệt là giai đoạn I, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể lên đến khoảng 90%, vì vậy việc khám và nội soi sớm có ý nghĩa rất quan trọng [5]. 

Tham khảo ngay gói tầm soát ung thư hệ tiêu hóa tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn với hơn 24 danh mục như xét nghiệm, nội soi…, giúp phát hiện sớm các bất thường và bảo vệ toàn diện sức khỏe tiêu hóa. 

3. Đi đại tiện ra máu tươi kéo dài có sao không?

Đi ngoài ra máu tươi kéo dài, dù lượng máu ít hay chỉ xuất hiện từng đợt, đều không nên xem là bình thường. Nếu không được thăm khám và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe như:

• Thiếu máu mạn tính: Mất máu kéo dài trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng có thể khiến cơ thể cạn kiệt dự trữ sắt, dẫn đến thiếu máu thiếu sắt. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao, giảm khả năng tập trung và dễ nhầm lẫn với tình trạng suy nhược thông thường [2].
• Bỏ lỡ cơ hội phát hiện sớm ung thư đại trực tràng: Nhiều người cho rằng đi ngoài ra máu tươi chỉ là bệnh trĩ nên tự điều trị hoặc trì hoãn việc đi khám. Trong khi đó, ung thư đại trực tràng nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm có tiên lượng điều trị rất tốt, nhưng khả năng điều trị triệt để sẽ giảm khi bệnh tiến triển sang các giai đoạn muộn hơn.
• Biến chứng của bệnh lý nền: Mỗi nguyên nhân gây đi ngoài có máu tươi đều có nguy cơ tiến triển nếu không được điều trị. Chẳng hạn, bệnh trĩ có thể tiến triển thành sa trĩ, viêm loét đại tràng làm tăng nguy cơ biến chứng và ung thư đại trực tràng theo thời gian, còn polyp đại trực tràng có thể phát triển thành ung thư nếu không được phát hiện và cắt bỏ kịp thời. Vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân gây chảy máu có ý nghĩa quan trọng trong điều trị và phòng ngừa biến chứng.

4. Khi nào nên đi khám?

Gọi cấp cứu ngay hoặc liên hệ Hotline 1800 6767 (nhấn phím 1) của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn nếu [2]:

• Chảy máu trực tràng nhiều, liên tục hoặc không tự cầm.
• Xuất hiện chóng mặt, hoa mắt, ngất xỉu hoặc tụt huyết áp, nghi ngờ mất máu nhiều.
• Đau bụng dữ dội hoặc bụng cứng.
• Đi ngoài phân đen như nhựa đường, có thể là dấu hiệu chảy máu đường tiêu hóa trên.

Nên thăm khám bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa nếu [3]:

• Lần đầu xuất hiện đại tiện ra máu tươi, dù lượng máu ít.
• Máu đỏ tươi khi đi ngoài tái diễn, xuất hiện từ 2–3 lần trở lên trong một tuần.
• Thay đổi thói quen đại tiện hoặc hình dạng phân bất thường.
• Từ 45 tuổi trở lên nhưng chưa từng nội soi đại trực tràng tầm soát.
• Có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng hoặc polyp đại trực tràng.

Liên hệ ngay 1800 6767 (nhấn phím 2) để được đội ngũ tư vấn Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn hỗ trợ và đặt lịch khám với Bác sĩ chuyên khoa nhanh chóng.

5. Cách điều trị đi ngoài ra máu tươi

Điều trị đi cầu ra máu tươi phụ thuộc vào nguyên nhân gây chảy máu, vì vậy người bệnh cần được bác sĩ thăm khám để xác định chính xác nguyên nhân trước khi lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp [2].

5.1. Điều trị bảo tồn

Đối với các nguyên nhân lành tính như bệnh trĩ hoặc nứt kẽ hậu môn mức độ nhẹ, bác sĩ thường hướng dẫn điều chỉnh chế độ ăn và sinh hoạt kết hợp điều trị bằng thuốc. Người bệnh nên tăng cường chất xơ, uống đủ nước, hạn chế rặn khi đại tiện, duy trì thói quen đi tiêu đúng giờ và tránh ngồi hoặc đứng quá lâu. Nếu có táo bón hoặc các bệnh lý làm tăng nguy cơ mắc trĩ, cần điều trị và kiểm soát đồng thời để hạn chế tái phát.

Riêng bệnh trĩ, không phải mọi trường hợp đều cần can thiệp. Bác sĩ chỉ chỉ định điều trị phẫu thuật khi búi trĩ gây chảy máu, đau, sa trĩ hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

5.2. Can thiệp và phẫu thuật

Khi điều trị bảo tồn không hiệu quả hoặc bệnh đã tiến triển, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với từng nguyên nhân, chẳng hạn:

• Bệnh trĩ: Có thể áp dụng các thủ thuật chích xơ, đông hồng ngoại hoặc thắt búi trĩ bằng vòng cao su đối với trĩ giai đoạn sớm. Trường hợp trĩ độ III–IV, trĩ huyết khối, trĩ sa nghẹt hoặc chảy máu nhiều có thể cần phẫu thuật cắt trĩ.
• Polyp đại trực tràng: Cắt polyp qua nội soi nhằm loại bỏ tổn thương và giảm nguy cơ tiến triển thành ung thư.
• Chảy máu do túi thừa đại tràng: Có thể cần nội soi cầm máu, can thiệp mạch hoặc phẫu thuật nếu chảy máu không kiểm soát được.
• Ung thư đại trực tràng: Điều trị bằng phẫu thuật, kết hợp hóa trị và/hoặc xạ trị tùy theo giai đoạn bệnh [2].

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, người bệnh được bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa và Ngoại Tổng hợp trực tiếp thăm khám, kết hợp nội soi đại trực tràng và các phương tiện chẩn đoán hiện đại để xác định nguyên nhân gây đi ngoài ra máu tươi. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định điều trị nội khoa, nội soi can thiệp hoặc phẫu thuật. Đối với bệnh trĩ có chỉ định phẫu thuật, bệnh viện hiện áp dụng phẫu thuật Longo cho các trường hợp phù hợp, giúp giảm đau sau mổ và rút ngắn thời gian hồi phục. 

6. Cách phòng ngừa đi đại tiện ra máu tươi

Mặc dù không phải mọi nguyên nhân gây đi ngoài có máu đều có thể phòng ngừa, nhưng bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh và phát hiện sớm thông qua những biện pháp sau [2]:

• Ăn đủ chất xơ: Tăng cường rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt để làm mềm phân, giảm táo bón và hạn chế nguy cơ mắc bệnh trĩ.
• Uống đủ nước: Duy trì khoảng 2–2,5 lít nước mỗi ngày để hỗ trợ nhu động ruột và giúp phân dễ đào thải.
• Vận động thường xuyên: Duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể lực mỗi tuần giúp giảm táo bón và cải thiện chức năng tiêu hóa.
• Hạn chế rặn và ngồi lâu khi đại tiện: Tránh rặn mạnh và không ngồi trong nhà vệ sinh quá 5–10 phút để giảm áp lực lên vùng hậu môn – trực tràng.
• Duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn: Đây là những biện pháp giúp giảm nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.
• Tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ: Nên bắt đầu tầm soát từ 45 tuổi. Người có tiền sử gia đình mắc polyp hoặc ung thư đại trực tràng có thể cần tầm soát sớm hơn theo chỉ định của bác sĩ [1].

Đi ngoài ra máu tươi, dù chỉ xuất hiện một lần hoặc lượng máu ít, cũng không nên chủ quan.Thăm khám sớm giúp xác định chính xác nguyên nhân, điều trị kịp thời và phát hiện sớm polyp cùng các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư đại trực tràng.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa và Ngoại Tổng hợp giàu kinh nghiệm, từng công tác và được đào tạo tại Bệnh viện Chợ Rẫy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM. Với hệ thống nội soi Olympus EVIS X1 CV1500 hiện đại, bệnh viện hỗ trợ chẩn đoán chính xác nguyên nhân chảy máu khi đi ngoài, phát hiện sớm các bất thường như polyp, viêm, loét và ung thư đại trực tràng, từ đó xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh. Bệnh viện áp dụng bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm bảo lãnh viện phí của nhiều đơn vị và là đơn vị hợp tác chuyên môn và giảm tải của Bệnh viện Chợ Rẫy.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.