ĐAU HẬU MÔN – NGUYÊN NHÂN, CÁCH CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, đau hậu môn cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý nghiêm trọng cần được thăm khám và điều trị sớm.

1. Đau hậu môn là gì?

Đau hậu môn là cảm giác đau, khó chịu xuất hiện ngay tại hậu môn hoặc xung quanh hậu môn và trực tràng – đoạn cuối cùng của đường tiêu hóa.

Cơn đau hậu môn có thể xuất hiện đột ngột hoặc âm ỉ kéo dài, xảy ra khi đi vệ sinh, khi ngồi, hoặc không liên quan đến hoạt động nào cụ thể. Cơn đau có thể gây khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày mà còn ảnh hưởng đến khả năng làm việc và chất lượng cuộc sống.

Phần lớn, cơn đau hậu môn thường không nghiêm trọng. Nhưng nếu cơn đau kéo dài hoặc mức độ cơn đau ngày càng tăng, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý cần được thăm khám sớm. 

2. Các trường hợp đau hậu môn thường gặp

Đau hậu môn có thể xuất hiện trong nhiều tình huống khác nhau. Tùy thời điểm xuất hiện và các triệu chứng đi kèm, cơn đau có thể gợi ý những bệnh lý hậu môn – trực tràng khác nhau.

2.1 Đau hậu môn khi đi đại tiện

Người bệnh thường cảm thấy đau rát hoặc đau nhói khi đi ngoài. Cơn đau có thể chỉ xuất hiện trong lúc đi ngoài hoặc kéo dài ngay sau đó. 

Triệu chứng này thường gặp ở người bị nứt kẽ hậu môn, táo bón kéo dài hoặc bệnh trĩ.

2.2 Đau hậu môn sau khi đi đại tiện

Cơn đau có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ sau khi đi ngoài, gây khó chịu đáng kể và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. 

Đây là triệu chứng thường gặp của nứt kẽ hậu môn hoặc co thắt cơ hậu môn hoặc viêm nhiễm tại vùng hậu môn – trực tràng.

2.3 Đau hậu môn khi ngồi

Người bệnh cảm thấy đau tức vùng mông hoặc khó chịu khi ngồi lâu, đặc biệt khi ngồi trên các nền mặt cứng.

Đau vùng hậu môn khi ngồi có thể liên quan đến bệnh trĩ, áp xe hậu môn hoặc viêm nhiễm vùng hậu môn.

2.4 Đau hậu môn kèm chảy máu

Đau hậu môn đi kèm với máu đỏ tươi xuất hiện trên giấy vệ sinh hoặc bề mặt phân là dấu hiệu thường gặp của bệnh trĩ và nứt kẽ hậu môn, hoặc các tổn thương niêm mạc trực tràng. 

Nếu tình trạng chảy máu tái diễn nhiều lần hoặc lượng máu nhiều, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân chính xác.

2.5 Đau hậu môn kèm sưng hoặc nổi cục

Khi vùng hậu môn xuất hiện khối sưng đau hoặc nổi cục bất thường hoặc cảm giác căng tức, nguyên nhân có thể là áp xe hậu môn, huyết khối búi trĩ hoặc các bệnh lý hậu môn – trực tràng khác. 

3. Nguyên nhân gây đau hậu môn

Như đã nhắc ở trên, đau hậu môn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ các bệnh lý hậu môn – trực tràng thường gặp đến các tình trạng viêm nhiễm hoặc tổn thương vùng hậu môn.

Cơn đau vùng hậu môn có thể đến từ các nguyên nhân dưới đây:

3.1 Bệnh trĩ

Bệnh trĩ là một trong những nguyên nhân phổ biến gây đau hậu môn. Khi các tĩnh mạch vùng hậu môn – trực tràng bị giãn quá mức, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau rát, chảy máu khi đi đại tiện, ngứa ngáy hoặc sa búi trĩ ra ngoài hậu môn.

3.2 Nứt kẽ hậu môn

Nứt kẽ hậu môn là tình trạng xuất hiện một vết rách nhỏ ở niêm mạc hậu môn, thường do táo bón hoặc phân quá cứng gây ra. Người bệnh thường cảm thấy đau dữ dội khi đi đại tiện, kèm theo cảm giác nóng rát và có thể chảy máu đỏ tươi.

3.3 Áp xe hậu môn

Áp xe hậu môn xảy ra khi các tuyến quanh hậu môn bị nhiễm trùng và hình thành ổ mủ. Người bệnh thường có biểu hiện đau nhức liên tục, sưng nóng đỏ vùng hậu môn, đôi khi kèm sốt và mệt mỏi.

3.4 Rò hậu môn

Rò hậu môn thường là biến chứng của áp xe hậu môn không được điều trị triệt để. Bệnh gây đau kéo dài, chảy dịch hoặc mủ quanh hậu môn và dễ tái phát nhiều lần nếu không được can thiệp phù hợp.

3.5 Co thắt cơ hậu môn (Proctalgia fugax)

Đây là tình trạng co thắt đột ngột các cơ vùng hậu môn – trực tràng, gây những cơn đau nhói xuất hiện bất ngờ. Cơn đau thường kéo dài từ vài giây đến vài phút rồi tự biến mất mà không để lại tổn thương rõ ràng.

3.6 Táo bón kéo dài

Táo bón khiến người bệnh phải rặn nhiều khi đi đại tiện, làm tăng áp lực lên vùng hậu môn và dễ gây tổn thương niêm mạc. Tình trạng này không chỉ gây đau mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ và nứt kẽ hậu môn.

3.7 Các nguyên nhân khác

Ngoài các nguyên nhân trên, đau hậu môn còn có thể liên quan đến một số bệnh lý khác như: Bệnh viêm ruột, nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục, chấn thương vùng hậu môn hoặc hiếm gặp hơn là ung thư hậu môn – trực tràng. 

Vì vậy, nếu tình trạng đau kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán chính xác.

4. Chẩn đoán bệnh đau hậu môn như thế nào?

Để chẩn đoán tình trạng đau hậu môn của người bệnh, bác sĩ thường thực hiện theo quy trình sau:

– Khám lâm sàng: Bác sĩ sẽ khai thác các triệu chứng như vị trí đau, thời điểm đau, tình trạng chảy máu, táo bón hoặc các dấu hiệu bất thường khác. Đồng thời, vùng hậu môn sẽ được kiểm tra trực tiếp để đánh giá tình trạng sưng, viêm, búi trĩ, nứt kẽ hoặc các tổn thương bên ngoài. 

– Nội soi hậu môn – trực tràng: Bác sĩ có thể chỉ định nội soi để đánh giá trực tiếp tình trạng niêm mạc tại vùng hậu môn và trực tràng; giúp phát rĩ, nứt kẽ hậu môn, polyp, viêm nhiễm hoặc các khối u vùng hậu môn – trực tràng mà thăm khám thông thường khó nhận biết.

– Xét nghiệm: Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các xét nghiệm máu để đánh giá tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, dịch vụ nội soi tiêu hóa gây mê không đau được triển khai theo quy trình khép kín, giúp người bệnh trải nghiệm thăm khám nhẹ nhàng, an toàn và chính xác.

Bệnh viện đầu tư hệ thống nội soi Olympus EVIS X1 CV-1500 chuẩn công nghệ Nhật Bản, cho hình ảnh độ phân giải cao lên đến 4K, hỗ trợ phát hiện sớm các tổn thương nhỏ tại đường tiêu hóa như viêm loét, polyp, dị sản niêm mạc hay ung thư giai đoạn sớm. Đồng thời, công nghệ nội soi hiện đại còn giúp nâng cao độ chính xác trong sinh thiết và theo dõi các bệnh lý tiêu hóa mãn tính.

Quy trình nội soi được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa giàu kinh nghiệm, phối hợp cùng bác sĩ Gây mê hồi sức theo dõi sát xuyên suốt quá trình thực hiện. Người bệnh được gây mê ngắn, không đau, hạn chế cảm giác buồn nôn, khó chịu và nhanh chóng hồi phục sau nội soi.

Vui lòng liên hệ Hotline 1800 6767 (Nhánh 2) để được tư vấn và đặt lịch hẹn khám nhanh với bác sĩ chuyên khoa.

5. Điều trị đau nhức vùng hậu môn

Các triệu chứng đau hậu môn có thể cải thiện bằng thay đổi lối sống và điều trị nội khoa. Tuy nhiên, những bệnh lý gây đau nặng vùng hậu môn, tiến triển phức tạp có thể cần can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật để điều trị triệt để.

5.1 Điều trị tại nhà

Người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc tại nhà nhằm giảm triệu chứng và hỗ trợ quá trình hồi phục:

• Ngâm hậu môn bằng nước ấm từ 10–15 phút mỗi lần, 2–3 lần/ngày để giảm đau và thư giãn cơ vùng hậu môn.
• Tăng cường chất xơ từ rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt nhằm hạn chế táo bón.
• Uống đủ nước mỗi ngày giúp làm mềm phân và giảm áp lực khi đi đại tiện.
• Tránh rặn mạnh hoặc ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh.
• Giữ vệ sinh vùng hậu môn sạch sẽ, khô thoáng sau khi đi đại tiện.

5.2 Điều trị bằng thuốc

Tùy theo nguyên nhân gây đau, bác sĩ có thể chỉ định một số loại thuốc nhằm kiểm soát triệu chứng và điều trị bệnh lý nền:

• Thuốc giảm đau: Giúp giảm cảm giác đau rát và khó chịu vùng hậu môn.
• Thuốc chống viêm: Được sử dụng trong các trường hợp viêm nhiễm hoặc sưng nề vùng hậu môn.
• Thuốc làm mềm phân: Hỗ trợ người bệnh đi đại tiện dễ dàng hơn, đặc biệt khi bị táo bón hoặc nứt kẽ hậu môn.
• Thuốc điều trị bệnh trĩ hoặc nứt kẽ hậu môn: Có thể bao gồm thuốc bôi, thuốc đặt hoặc thuốc uống giúp giảm đau, giảm viêm và thúc đẩy quá trình lành tổn thương.

5.3 Can thiệp thủ thuật hoặc phẫu thuật

Khi các phương pháp điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả hoặc bệnh đã tiến triển nặng, bác sĩ có thể chỉ định các thủ thuật hoặc phẫu thuật tùy thuộc vào tình trạng của người bệnh.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, Khoa Ngoại Tổng hợp với đội ngũ bác sĩ chuyên gia Tiêu hóa Gan Mật tụy giàu kinh nghiệm, có thể triển khai đa các phương pháp điều trị bệnh lý hậu môn – trực tràng từ nội khoa, thủ thuật đến phẫu thuật hiện đại. Với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị tiên tiến, bệnh viện giúp người bệnh giảm đau hiệu quả, rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao chất lượng cuộc sống.

6. Khi nào cần khám bác sĩ?

Nếu triệu chứng kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên chủ động thăm khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời, tránh nguy cơ biến chứng.

• Đau hậu môn kéo dài nhiều ngày không giảm.
• Đau dữ dội hoặc cơn đau ngày càng tăng.
• Chảy máu hậu môn khi đi đại tiện.
• Xuất hiện khối sưng, nổi cục hoặc sa ra ngoài hậu môn.
• Chảy dịch, chảy mủ quanh hậu môn.
• Đau hậu môn kèm sốt, mệt mỏi hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.
• Táo bón kéo dài hoặc thay đổi thói quen đại tiện bất thường.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Đã điều trị tại nhà nhưng triệu chứng không cải thiện.

Đừng chủ quan với tình trạng đau hậu môn kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý hậu môn – trực tràng như trĩ, nứt kẽ hậu môn, áp xe hậu môn, rò hậu môn hoặc những tổn thương nghiêm trọng hơn cần được điều trị sớm. Việc thăm khám kịp thời không chỉ giúp giảm đau, cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn hạn chế nguy cơ biến chứng và tránh phải can thiệp phẫu thuật phức tạp về sau.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, người bệnh được thăm khám và điều trị bởi đội ngũ bác sĩ Khoa Ngoại Tổng quát giàu kinh nghiệm cùng hệ thống nội soi tiêu hóa với hình ảnh 4K sắc nét, quy trình xét nghiệm đạt chuẩn quốc tế ISO 15189:2022, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán toàn diện và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng người bệnh. 

Đồng thời, Bệnh viện triển khai đầy đủ các phương pháp điều trị từ nội khoa, thủ thuật ít xâm lấn đến phẫu thuật chuyên sâu, giúp người bệnh phục hồi nhanh và an tâm điều trị.

Đặc biệt, người bệnh được hưởng đầy đủ quyền lợi với chính sách thông tuyến Bảo hiểm Y tế và hỗ trợ bảo lãnh viện phí với hơn 25 đơn vị bảo hiểm tư nhân, góp phần tối ưu chi phí và nâng cao trải nghiệm chăm sóc sức khỏe.

Liên hệ Hotline 1800 67 67 (Nhánh 2) để được tư vấn và đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767 (Nhánh 2)

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.