ĐAU BỤNG BÊN PHẢI LÀ BỆNH GÌ? ĐIỀU TRỊ NHƯ THẾ NÀO?

Đau bụng bên phải là triệu chứng thường gặp nhưng tuyệt đối không thể chủ quan, bởi đây là khu vực tập trung nhiều cơ quan nội tạng quan trọng như gan, mật, ruột thừa và hệ thống sinh sản. Tùy thuộc vào vị trí đau khu trú ở mạn sườn trên hay vùng bụng dưới mà cơn đau có thể là tín hiệu cảnh báo của các bệnh lý cấp cứu như viêm ruột thừa, thai ngoài tử cung vỡ, hoặc các vấn đề mãn tính như sỏi thận và hội chứng ruột kích thích.

Hãy xem qua bài viết với tư vấn chuyên môn từ TS.BS Nguyễn Quốc Vinh – Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, giúp bạn nhận diện chính xác nguyên nhân của đau bụng bên phải, mức độ nguy hiểm và phương pháp điều trị kịp thời để bảo vệ sức khỏe bản thân.

1. Đau bụng bên phải là bệnh gì?

Đau bụng bên phải là tình trạng khó chịu xảy ra tại bất kỳ vị trí nào thuộc nửa bên phải vùng bụng, tính từ dưới xương sườn cho đến xương chậu. Trong y khoa, khoang bụng được chia thành các phần riêng biệt để hỗ trợ bác sĩ trong việc chẩn đoán. Do đó, vị trí đau chính xác ở phía trên hay phía dưới sẽ phản ánh tình trạng sức khỏe của các cơ quan tương ứng. Chẳng hạn, cảm giác đau khu trú dưới mạn sườn phải thường liên quan mật thiết đến các vấn đề về gan hoặc túi mật [1].

Cơ thể con người tập trung khá nhiều cơ quan quan trọng ở phía bên phải, bao gồm:

• Gan và hệ thống mật: Gồm túi mật và các ống dẫn mật.
• Hệ tiêu hóa: Một phần ruột non và ruột già (đại tràng).
• Hệ bài tiết: Thận phải (nằm thiên về phía sau lưng).
• Ruột thừa: Nằm ở vùng bụng dưới bên phải.

Tùy vào nguyên nhân mà cảm giác đau có thể biến chuyển rất đa dạng, từ âm ỉ, nóng rát đến đau nhói hoặc quặn thắt dữ dội. Chính sự khác biệt trong tính chất và vị trí cơn đau sẽ giúp bác sĩ loại trừ hoặc xác định chính xác nguồn gốc gây bệnh, vì vậy việc theo dõi sát sao các biểu hiện này để thông báo khi thăm khám là điều cực kỳ quan trọng.

2. Các vị trí đau bụng bên phải

Về cơ bản, các cơn đau bụng bên phải thường khu trú ở hai khu vực chính với những đặc điểm bệnh lý riêng biệt:

• Vùng bụng dưới bên phải: Đây là vị trí của ruột thừa, một phần đại tràng và các cơ quan sinh sản ở nữ giới. Những cơn đau tại đây thường là tín hiệu cảnh báo của viêm ruột thừa, các bệnh lý về đại tràng (như viêm đại tràng, túi thừa), hội chứng ruột kích thích hoặc các vấn đề phụ khoa như viêm vùng chậu và thai ngoài tử cung.
• Vùng bụng trên bên phải: Khu vực này tập trung nhiều cơ quan nội tạng quan trọng như gan, túi mật, thận phải, đầu tụy và tá tràng. Bất kỳ tổn thương, tình trạng viêm nhiễm hay sự tắc nghẽn nào xảy ra tại các bộ phận này đều có khả năng gây ra những cơn đau nhức nhối, dữ dội và cần được can thiệp y tế kịp thời.

Để xác định chính xác nguyên nhân, quý khách vui lòng liên hệ hotline 1800 6767 (nhánh 2) để được tư vấn đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa. Việc tự ý đoán bệnh qua các triệu chứng mơ hồ có thể dẫn đến những sai lầm đáng tiếc, bởi mỗi vị trí đau không chỉ đơn thuần là một vùng cơ thể, mà là “ngôn ngữ” phản ánh sức khỏe của những cơ quan nội tạng cụ thể bên trong.

3. Nguyên nhân gây đau bụng bên phải

3.1. Viêm ruột thừa

Viêm ruột thừa là tình trạng ống ruột thừa (một túi nhỏ hình ngón tay nối với đại tràng) bị viêm nhiễm, sưng tấy và chứa đầy mủ. 

Tình trạng này thường khởi phát bằng những cơn đau quặn ở quanh rốn hoặc vùng thượng vị, sau đó diễn tiến nặng dần. Khoảng 6 giờ kể từ khi xuất hiện, cơn đau sẽ trở nên dữ dội hơn và bắt đầu khu trú rõ rệt tại vùng bụng dưới bên phải, gần phía bẹn [2].

Bên cạnh cảm giác đau, người bệnh thường gặp các triệu chứng đi kèm như chán ăn, buồn nôn, nôn mửa, táo bón hoặc tiêu chảy. Đặc biệt, tình trạng sốt cao trên 40°C, bụng căng cứng và cảm giác đau tăng vọt khi ấn vào vùng bụng dưới là những dấu hiệu cảnh báo rất điển hình. Khi có các biểu hiện nghi ngờ này, việc đến cơ sở y tế ngay lập tức là vô cùng cấp thiết vì phần lớn các trường hợp đều cần can thiệp phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa để tránh những biến chứng đe dọa tính mạng.

3.2. Viêm túi mật do sỏi túi mật

Viêm túi mật do sỏi túi mật là tình trạng túi mật bị sưng viêm, tổn thương do các viên sỏi gây tắc nghẽn dòng chảy của dịch mật [3]. 

Tình trạng đau bụng bên phải cũng có thể là dấu hiệu điển hình của sỏi túi mật. Cơn đau thường khởi phát dưới dạng các đợt co thắt tại vùng bụng trên bên phải hoặc vùng dạ dày, kéo dài từ vài phút cho đến vài giờ. Đôi khi, cảm giác khó chịu này lan rộng sang bên trái hoặc ra sau lưng, gây ra sự đau đớn dữ dội dễ bị nhầm lẫn với chứng khó tiêu.

Trong một số trường hợp, sỏi túi mật còn đi kèm với các triệu chứng như chán ăn, buồn nôn và nôn mửa. Nếu sỏi gây tắc nghẽn dẫn đến viêm túi mật, người bệnh có thể xuất hiện tình trạng sốt, ớn lạnh, cùng biểu hiện vàng da hoặc vàng mắt. Khi nhận thấy cơn đau bụng bên phải đi kèm các triệu chứng kể trên, việc đến cơ sở y tế để thăm khám sớm là điều hết sức cần thiết nhằm có hướng xử lý kịp thời.

Về phương pháp điều trị, sau khi xác định sự hiện diện của sỏi thông qua siêu âm, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nội soi để lấy sỏi ra ngoài. Tuy nhiên, việc can thiệp ngoại khoa không phải lúc nào cũng bắt buộc, nếu sỏi túi mật tồn tại mà không gây ra bất kỳ triệu chứng hay biến chứng nào, việc phẫu thuật có thể là không cần thiết. 

Nhận tư vấn bệnh lý miễn phí và đặt lịch khám cùng đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm. Liên hệ ngay Hotline 1800 6767 (Nhánh 2) để được hỗ trợ nhanh nhất.

3.3. Viêm gan cấp

Cảm giác đau tại vùng bụng trên bên phải là một trong những dấu hiệu phổ biến cảnh báo tình trạng viêm gan cấp tính. Đây là hiện tượng gan bị sưng viêm do nhiều tác nhân khác nhau gây ra, từ nhiễm trùng vi khuẩn, virus đến các yếu tố như lạm dụng rượu bia, tác dụng phụ của thuốc, rối loạn tự miễn hoặc các bệnh lý thoái hóa [4].

Bên cạnh cơn đau, viêm gan thường đi kèm với các triệu chứng toàn thân như buồn nôn, nôn mửa, chán ăn và đau đầu. Những dấu hiệu đặc trưng hơn mà người bệnh có thể quan sát thấy là nước tiểu sẫm màu, vàng da, vàng mắt hoặc phân có màu nhạt hơn bình thường. Khi nhận thấy cơn đau bụng bên phải đi kèm các triệu chứng kể trên, việc đến cơ sở y tế để thăm khám sớm là điều hết sức cần thiết nhằm xác định đúng nguyên nhân và có hướng xử lý kịp thời.

Trong quá trình điều trị, chế độ nghỉ ngơi, uống đủ nước và hạn chế các thực phẩm khó tiêu đóng vai trò rất quan trọng để giảm tải cho gan. Tùy vào nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định các loại thuốc phù hợp, ví dụ như thuốc kháng virus đối với viêm gan C hoặc thuốc ức chế miễn dịch nếu nguyên nhân xuất phát từ các rối loạn tự miễn.

3.4. Sỏi thận

Sự xuất hiện của sỏi trong thận hoặc bàng quang có thể làm cản trở dòng chảy của nước tiểu, dẫn đến những cơn đau bụng với mức độ từ trung bình đến dữ dội. Thông thường, cảm giác đau sẽ tập trung ở bên có sỏi và có xu hướng lan dần ra sau lưng hoặc xuống vùng sinh dục. Cơn đau có thể khởi đầu nhẹ nhàng nhưng sẽ tăng dần theo thời gian, đặc biệt phổ biến ở độ tuổi từ 30 đến 60.

Ngoài tình trạng đau buốt, sỏi thận thường đi kèm với các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, ớn lạnh và đau rát khi đi tiểu. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể thấy nước tiểu có máu hoặc bị sốt cao nếu đã xảy ra tình trạng nhiễm trùng. Khi nhận thấy các triệu chứng ấy, việc đến cơ sở y tế để thăm khám sớm là điều hết sức cần thiết nhằm có hướng xử lý kịp thời.

Để điều trị hiệu quả, bác sĩ sẽ thực hiện các kiểm tra cần thiết và có thể kê đơn các loại thuốc kháng viêm, thuốc giảm đau… giúp làm dịu triệu chứng và hỗ trợ quá trình đào thải sỏi.

3.5. Thai ngoài tử cung

Thai ngoài tử cung xảy ra khi trứng đã thụ tinh nhưng lại làm tổ ở bên ngoài tử cung thay vì bên trong như bình thường [5]. Tình trạng này gây ra những cơn đau bụng dữ dội và là một trong những nguyên nhân nguy hiểm nhất dẫn đến đau vùng bụng dưới bên phải ở phụ nữ. Nếu không được phát hiện sớm, khối thai có thể vỡ, gây xuất huyết nội và đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Nếu bạn đang gặp phải những cơn đau nhói vùng bụng dưới hoặc vùng chậu, đi kèm hiện tượng chảy máu âm đạo bất thường, hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được siêu âm chẩn đoán và điều trị kịp thời.

3.6. Viêm vùng chậu

Viêm vùng chậu là hội chứng nhiễm trùng tại đường sinh dục trên của nữ giới, gây ảnh hưởng trực tiếp đến các cơ quan quan trọng như cổ tử cung, tử cung, ống dẫn trứng và buồng trứng. Tình trạng này thường khởi nguồn từ các bệnh lây truyền qua đường tình dục, dẫn đến những cơn đau bụng âm ỉ hoặc dữ dội. 

Bên cạnh cảm giác đau nhức, người bệnh cần đặc biệt lưu ý các triệu chứng đi kèm như đau rát khi quan hệ tình dục, chảy máu âm đạo bất thường, đau buốt khi đi tiểu, thậm chí là buồn nôn và nôn mửa. Tùy vào nguyên nhân cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp, từ việc sử dụng kháng sinh chuyên biệt như metronidazole, doxycycline… cho đến can thiệp phẫu thuật nếu nhiễm trùng tiến triển phức tạp.

Vì viêm vùng chậu nếu kéo dài có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe sinh sản, việc chủ động đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám, xét nghiệm và điều trị là điều vô cùng cần thiết. 

Liên hệ ngay hotline 1800 6767 (nhánh 2) để được tư vấn đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

3.7. Nhiễm trùng tiêu hóa

Nhiễm trùng tiêu hóa là tình trạng niêm mạc đường tiêu hóa bị viêm nhiễm do vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng xâm nhập. Tình trạng này gây rối loạn chức năng dạ dày, ruột với các triệu chứng điển hình như đau bụng co thắt, nôn mửa và tiêu chảy kéo dài từ vài ngày đến hai tuần [6]. Người bệnh cũng có thể gặp tình trạng sốt, chán ăn, đau nhức cơ, hoặc đi ngoài ra máu và chất nhầy.

Vì nhiễm trùng tiêu hóa dễ dẫn đến mất nước và suy kiệt cơ thể nhanh chóng, việc điều trị tập trung chủ yếu vào bù nước và điện giải. Tùy vào tác nhân gây bệnh, bác sĩ sẽ chỉ định kháng sinh hoặc thuốc điều trị triệu chứng phù hợp. Để đảm bảo an toàn và ngăn ngừa biến chứng, người bệnh nên đến cơ sở y tế thăm khám sớm thay vì tự điều trị tại nhà.

3.8. Hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích là tình trạng rối loạn chức năng đại tràng mạn tính, đặc trưng bởi các cơn đau bụng, chướng hơi và thay đổi thói quen đại tiện (tiêu chảy hoặc táo bón) mà không có tổn thương thực thể tại ruột. Bệnh thường liên quan mật thiết đến các yếu tố tâm lý như lo âu, trầm cảm hoặc căng thẳng kéo dài.

Để kiểm soát bệnh hiệu quả, việc thăm khám cùng bác sĩ là bước quan trọng nhằm đánh giá chính xác tính chất cơn đau và loại trừ các bệnh lý nguy hiểm khác. Thông qua việc phân tích cường độ đau và đặc điểm chất lượng phân, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc hỗ trợ giúp giảm co thắt, đồng thời hướng dẫn thay đổi chế độ ăn uống khoa học. 

3.9. Đau bụng kinh

Đau bụng kinh là triệu chứng phổ biến thường xuất hiện ngay trước hoặc trong chu kỳ kinh nguyệt. Cơn đau này thường được cảm nhận rõ rệt ở một hoặc cả hai bên vùng bụng dưới, nơi tử cung đang co bóp để bong tróc và đào thải lớp niêm mạc ra ngoài. Tùy theo cơ địa, mỗi người có thể trải qua những cơn đau âm ỉ kéo dài hoặc đau quặn thắt từng cơn, gây ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và làm việc hàng ngày.

Nếu tình trạng đau bụng kinh diễn ra dữ dội, không thuyên giảm khi dùng thuốc hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác, đây có thể là cảnh báo của các bệnh lý phụ khoa như lạc nội mạc tử cung hoặc u xơ tử cung. Do đó, người bệnh cần đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

4. Cách chữa đau vùng bụng bên phải

Cách điều trị đau bụng bên phải bên phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân cụ thể gây ra cơn đau. Tùy theo mức độ nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi sát sao tiến triển của bệnh hoặc yêu cầu can thiệp y tế ngay lập tức. Dưới đây là các phương pháp điều trị bác sĩ thường chỉ định [1]:

• Sử dụng thuốc: Bao gồm thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc thuốc kháng virus để kiểm soát nhiễm trùng.
• Liệu pháp hỗ trợ: Truyền dịch qua đường tĩnh mạch để bù nước và điện giải trong các trường hợp mất nước hoặc suy kiệt.
• Điều trị kháng viêm và miễn dịch: Sử dụng Corticosteroids hoặc thuốc ức chế miễn dịch cho các bệnh lý liên quan đến viêm nhiễm mãn tính hoặc hệ miễn dịch.
• Can thiệp ngoại khoa: Phẫu thuật là phương án cần thiết cho các tình trạng cấp cứu như viêm ruột thừa, u nang vỡ hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác.
• Điều trị chuyên sâu: Áp dụng các phác đồ điều trị ung thư nếu nguyên nhân đau bụng có liên quan đến khối u ác tính.

Đau vùng bụng bên phải thường tiềm ẩn nhiều nguy cơ y khoa phức tạp, do đó người bệnh tuyệt đối không được tự ý điều trị tại nhà bằng các phương pháp dân gian hoặc tự mua thuốc uống khi chưa có chỉ định. Việc tự điều trị có thể làm che lấp các triệu chứng cấp cứu, dẫn đến chậm trễ trong việc cứu chữa và gây ra những biến chứng nguy hiểm tính mạng.

Liên hệ ngay hotline 1800 6767 để đặt lịch khám trực tiếp 1-1 cùng bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, điều trị đúng bệnh, nhanh chóng và an toàn.

5. Khi nào thì đến bệnh viện?

Đau bụng bên phải là tình trạng phổ biến, nhưng trong nhiều trường hợp, đây là tín hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng cần được can thiệp y tế tức thì. Bạn tuyệt đối không nên chủ quan và cần đến ngay cơ sở y tế uy tín gần nhất nếu xuất hiện các triệu chứng sau:

• Đau bụng dữ dội.
• Cơn đau không thuyên giảm hoặc tái đi tái lại liên tục.
• Cơn đau khởi phát nhẹ nhưng ngày càng trở nên trầm trọng hơn.
• Nôn ra máu hoặc cảm thấy khó thở đi kèm với cơn đau.
• Cơn đau lan rộng lên vùng ngực, cổ hoặc vai.
• Có máu trong nước tiểu hoặc trong phân.
• Vàng da hoặc vàng mắt (dấu hiệu vàng da).
• Sốt, sụt cân đột ngột không rõ nguyên nhân.

Việc trì hoãn thăm khám khi có các dấu hiệu trên có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm, gây khó khăn cho quá trình điều trị về sau. Đau bụng bên phải có thể là triệu chứng của nhiều bệnh lý cấp tính cần được chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm chuyên sâu để xử lý kịp thời.

6. Cách phòng ngừa đau bụng bên phải

Dù không phải lúc nào cũng có thể ngăn chặn hoàn toàn, nhưng bạn hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe vùng bụng và giảm thiểu nguy cơ đau bụng bên phải thông qua một số thói quen đơn giản hàng ngày [7]:

• Điều chỉnh thói quen ăn uống: Thay vì ăn các bữa lớn, bạn nên chia nhỏ khẩu phần ăn và ăn thường xuyên hơn trong ngày để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa.
• Bổ sung chất xơ: Đảm bảo thực đơn hàng ngày có đủ lượng chất xơ cần thiết từ rau củ, trái cây và ngũ cốc để hỗ trợ quá trình đào thải và ngăn ngừa táo bón.
• Tăng cường vận động: Duy trì hoạt động thể chất đều đặn giúp kích thích nhu động ruột và tăng cường sức khỏe tổng thể.
• Cung cấp đủ nước: Uống đủ nước mỗi ngày là yếu tố then chốt để các cơ quan trong ổ bụng vận hành hiệu quả.
• Hạn chế chất kích thích: Tránh hoặc hạn chế tối đa việc tiêu thụ đồ uống có cồn để bảo vệ gan và niêm mạc dạ dày.

Thăm khám sức khỏe định kỳ chính là chìa khóa để tầm soát sớm các nguy cơ gây đau bụng và bảo vệ cơ thể một cách chủ động. Với hệ thống đa chuyên khoa từ Nội tổng hợp đến Ngoại tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại. Tại đây, khách hàng sẽ được trải nghiệm quy trình thăm khám chuyên sâu, nhẹ nhàng và tận tâm, giúp phát hiện cũng như điều trị chính xác các vấn đề như viêm ruột thừa, sỏi mật, các bệnh lý về gan thận hay rối loạn tiêu hóa.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767

dichvukhachhang@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.