5 GIAI ĐOẠN UNG THƯ VÚ VÀ HƯỚNG ĐIỀU TRỊ

Đáng mừng là, nếu được phát hiện sớm, tỷ lệ điều trị khỏi có thể đạt trên 90%. Chính vì vậy, việc hiểu rõ các giai đoạn ung thư vú, cũng như nhận biết sớm những dấu hiệu bất thường đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và lấy lại sự tự tin cho phái đẹp.

1. Ung thư vú là gì?

Ung thư vú là bệnh lý ác tính hình thành khi các tế bào trong mô tuyến vú phát triển bất thường và mất kiểm soát [2]. Theo thời gian, các tế bào này tạo thành khối u ác tính trong vú. Phần lớn các trường hợp ung thư vú khởi phát từ ống dẫn sữa, trong khi một số ít phát triển ở các túi sữa hoặc tiểu thùy.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tế bào ung thư có thể lan rộng (di căn) đến hạch và các cơ quan khác như xương, phổi, gan… ảnh hưởng tiên lượng sống và làm giảm hiệu quả điều trị.

Mặc dù thường gặp ở phụ nữ, ung thư vú vẫn có thể xảy ra ở nam giới, chiếm khoảng 0,5 – 1% tổng số ca bệnh, do ai cũng có một lượng mô vú nhất định [3].

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ung thư vú vẫn chưa được xác định rõ. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng sự kết hợp giữa yếu tố di truyền, nội tiết tố, lối sống và môi trường có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Một số yếu tố nguy cơ thường gặp bao gồm: tiền sử gia đình có người mắc ung thư vú, uống rượu bia thường xuyên, béo phì, tuổi cao, mất cân bằng hormone…

Dù vậy, ung thư vú hoàn toàn có thể được phát hiện sớm qua các dấu hiệu ở từng giai đoạn bệnh, kết hợp với chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu khi thăm khám tại các cơ sở y tế uy tín.

2. Hệ thống phân loại u vú TNM

Hệ thống TNM (Tumor – Node – Metastasis) là tiêu chuẩn quốc tế phổ biến để xác định giai đoạn ung thư vú. Hệ thống này giúp bác sĩ mô tả mức độ khối u, lan đến hạch vùng, và sự di căn xa [7].

Các thành phần của hệ thống TNM

• T (Tumor – Khối u): Mô tả kích thước của khối u nguyên phát và mức độ xâm lấn vào mô lân cận
• T0: không phát hiện khối u nguyên phát
• Tis: carcinoma in situ (khối u chưa xâm lấn)
• T1: khối u ≤ 2 cm
• T2: khối u > 2 cm nhưng ≤ 5 cm
• T3: khối u > 5 cm
• T4: khối u xâm lấn thành ngực hoặc da, chia thành các loại nhỏ hơn (T4a, T4b, T4c, T4d – trong đó T4d là ung thư vú viêm)
• N (Node – Hạch): Liên quan đến việc ung thư đã lan đến hạch bạch huyết vùng (nách, hạch quanh xương đòn, hạch trong vú)
• N0: không có di căn hạch
• N1, N2, N3: số lượng và vị trí hạch bị di căn càng cao thì cấp N càng lớn
• NX: không thể đánh giá hạch (ví dụ đã bị mổ trước đó)
• M (Metastasis – Di căn): Cho biết liệu có bằng chứng lan xa hay không
• M0: không có di căn xa
• M1: có di căn đến cơ quan xa (xương, gan, phổi, não, v.v.)
• MX: không thể đánh giá di căn

3. Phân độ mô học ung thư vú 

Phân độ mô học (còn gọi là grade) mô tả mức độ tế bào ung thư giống hay khác với tế bào bình thường, và phản ánh khả năng phát triển và lan rộng của khối u [7]. Grade không giống giai đoạn – grade không nói về mức độ lan rộng, mà nói về độ ác tính bên trong của tế bào ung thư.

Các mức grade phổ biến

• Grade 1 (thấp / well differentiated): Tế bào ung thư khá giống tế bào bình thường, phát triển chậm hơn, ít khả năng lan rộng.
• Grade 2 (trung bình / moderately differentiated): Tế bào ung thư khác tế bào bình thường trung bình; tốc độ phát triển và khả năng lan rộng trung bình.
• Grade 3 (cao / poorly differentiated): Tế bào ung thư rất bất thường so với tế bào bình thường; có xu hướng phát triển nhanh và lan rộng mạnh hơn.

Grade càng cao (Grade 3) thì ung thư thường phát triển nhanh hơn, có nguy cơ lan rộng cao hơn, cần điều trị mạnh hơn (hóa trị, thuốc đích…). Grade thấp (Grade 1) thường phát triển chậm hơn, khả năng đáp ứng điều trị nội tiết tố cao hơn.

4. Các giai đoạn ung thư vú 

Ung thư vú thường được phân giai đoạn theo hệ thống TNM và được quy ước thành 5 giai đoạn từ 0 đến IV [4].

4.1. Giai đoạn 0 (Tiền ung thư)

Giai đoạn 0 là giai đoạn tiền ung thư/ ung thư tại chỗ [9]. Nghĩa là các tế bào bất thường (tế bào ung thư) hiện chỉ đang nằm bên trong ống dẫn sữa hoặc tiểu thùy, chưa lan ra mô vú xung quanh hay các cơ quan khác. Vì các tế bào này chưa thể lan đi xa (di căn) nên đây được coi là giai đoạn sớm nhất, có khả năng điều trị thành công rất cao nếu được chẩn đoán sớm.

4.2. Giai đoạn I (Ung thư vú xâm lấn sớm)

Ung thư vú giai đoạn 1 (I) là giai đoạn xâm lấn rất sớm, khi khối u còn nhỏ và chưa lan rộng. Thông thường, kích thước khối u không quá 2cm. Giai đoạn này còn được chia ra thành 2 mức độ: 

• Ở giai đoạn IA, ung thư chưa lan đến hạch bạch huyết.
• Ở giai đoạn IIB, có thể có một cụm tế bào ung thư rất nhỏ trong hạch vùng nách (kích thước chỉ 0,2 – 2 mm).  Nhìn chung, giai đoạn này ung thư chỉ giới hạn ở vú và khả năng chữa khỏi rất cao, nhiều người bệnh có thể điều trị dứt điểm nếu phát hiện sớm.

Tiên lượng ở giai đoạn này rất tốt với tỷ lệ sống sau 5 năm đạt gần 100%.

4.3. Giai đoạn II (Ung thư vú tiến triển tại chỗ)

Ở giai đoạn 2 (II), khối u có thể lớn hơn hoặc ung thư đã bắt đầu lan đến một số ít hạch vùng lân cận. Một số tình huống xếp vào giai đoạn 2 gồm:

• Khối u nhỏ (≤ 2cm) nhưng đã có di căn 1 – 3 hạch nách hoặc hạch gần xương ức.
• Khối u kích thước trung bình (2 – 5cm) và có di căn hạch nách.
• Khối u lớn hơn 5cm nhưng chưa lan đến hạch.

Nói chung, giai đoạn II thường ứng với khối u có đường kính > 2cm đến ≤ 5cm và/hoặc có di căn ít hạch. Ung thư vú giai đoạn 2 vẫn được coi là giai đoạn tương đối sớm, tiên lượng còn khá khả quan nhưng nguy cơ tái phát cao hơn giai đoạn 1.

4.3. Giai đoạn III (Ung thư vú lan rộng)

Ung thư vú giai đoạn 3 (III) được xem là giai đoạn tiến triển tại vùng, nghĩa là ung thư đã lan rộng hơn trong khu vực ngực, nhưng chưa di căn đến các cơ quan xa như phổi, gan hay xương.

Ở giai đoạn này, khối u có thể đã lớn hoặc lan đến nhiều hạch bạch huyết vùng nách, được phân loại thành 3 mức độ:

• Giai đoạn 3A: Khối u lớn hơn 5cm và ung thư đã lan đến nhiều hạch bạch huyết (thường là 4 – 9 hạch ở vùng nách).
• Giai đoạn 3B: Khối u có thể ở bất kỳ kích thước nào, nhưng đã xâm lấn ra da vú hoặc cơ thành ngực. Có thể gây sưng, loét hoặc phù nề vùng da vú.
• Giai đoạn 3C: Ung thư đã lan rộng hơn trong hệ bạch huyết vùng, có thể di căn đến ≥ 10 hạch bạch huyết, hoặc lan đến hạch trên đòn, dưới đòn hoặc gần xương ức.

Ung thư vú giai đoạn 3 khó điều trị hơn giai đoạn 1 – 2 do khối u lớn và mức độ lan rộng cao. Tuy vậy, nếu điều trị tích cực bằng nhiều phương pháp kết hợp (phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nội tiết hoặc nhắm trúng đích), bệnh vẫn có thể được kiểm soát tốt.

Mục tiêu điều trị ở giai đoạn này vẫn là cố gắng chữa khỏi bệnh, nhưng người bệnh cần lưu ý rằng nguy cơ tái phát sau điều trị cao hơn so với các giai đoạn sớm.

4.4. Giai đoạn IV (Ung thư vú di căn)

Giai đoạn 4 (IV), còn gọi là ung thư vú di căn hay ung thư vú giai đoạn cuối, là khi tế bào ung thư từ vú đã lan đến các cơ quan xa ngoài vùng vú và hạch bạch huyết. Những vị trí di căn thường gặp gồm xương, phổi, gan và não.

Ung thư vú giai đoạn 4 hiếm khi chữa khỏi hoàn toàn, nhưng vẫn có thể kiểm soát được. Mục tiêu điều trị là làm chậm tiến triển bệnh, kéo dài thời gian sống và giảm nhẹ triệu chứng để người bệnh có chất lượng cuộc sống tốt nhất. Nhờ các tiến bộ trong y học, nhiều người bệnh giai đoạn 4 có thể sống lâu hơn và ổn định hơn trước đây.

5. Biểu hiện ung thư vú từng giai đoạn

Ung thư vú không phải lúc nào cũng có triệu chứng rõ rệt từ giai đoạn rất sớm — nhiều trường hợp chỉ được phát hiện qua chụp nhũ ảnh hoặc các xét nghiệm hình ảnh. Nhưng khi bệnh tiến triển, các triệu chứng điển hình sẽ trở nên rõ hơn. Dưới đây là các dấu hiệu thường gặp theo từng giai đoạn:

5.1. Giai đoạn sớm (Giai đoạn 0,1)

Ở giai đoạn rất sớm, ung thư thường không gây triệu chứng gì rõ rệt. Nhiều trường hợp được phát hiện nhờ chụp nhũ ảnh định kỳ mà không hề cảm nhận được khối u bằng cách sờ nắn. 

Nếu có triệu chứng, có thể gặp các dấu hiệu như [5]:

• Xuất hiện u nhỏ trong vú, thường không đau, ranh giới không rõ, mật độ cứng.
• Thay đổi núm vú, như tụt vào trong hoặc biến dạng nhẹ.
• Thay đổi nhỏ trong hình dạng hoặc kích thước vú.
• Da vú hơi co lõm hoặc dày nhẹ, đôi khi kèm cảm giác căng nhẹ.

5.2. Giai đoạn tiến triển (Giai đoạn 2,3)

Khi bệnh tiến triển hơn, triệu chứng trở nên rõ rệt và dễ nhận biết hơn. Người bệnh có thể nhận thấy [5]:

• Khối u vú lớn hơn, có thể sờ thấy rõ hoặc nhìn thấy sự thay đổi hình dạng vú.
• Sưng toàn bộ hoặc một phần vú, có thể không sờ thấy ranh giới u rõ ràng.
• Thay đổi da vú: da có thể bị kéo lõm, lồi lõm không đều.
• Đỏ, dày, bong tróc hoặc sần sùi da vú, đôi khi dễ nhầm với viêm vú.
• Tiết dịch núm vú (có thể trong, vàng, hoặc lẫn máu).
• Thay đổi kích thước hoặc hình dạng vú, khiến hai bên không cân đối.
• Hạch vùng to ở nách hoặc gần xương đòn.
• Đau hoặc cảm giác căng tức âm ỉ ở vùng vú.

5.3 Giai đoạn di căn / muộn (Giai đoạn 4)

Khi ung thư đã lan ra ngoài vú và hạch vùng, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng ở các cơ quan bị di căn, bao gồm [6]:

• Đau xương (thường gặp nếu di căn vào xương).
• Khó thở, ho kéo dài, đau ngực (nếu di căn phổi).
• Gan to, vàng da, đau hạ sườn phải (nếu di căn gan).
• Triệu chứng thần kinh như nhức đầu, chóng mặt, co giật (nếu di căn não).
• Sụt cân, mệt mỏi, chán ăn kéo dài.
• Hạch nổi xa (hạch cổ, hạch trên đòn, hạch trung thất…).
• Các triệu chứng khác tùy theo cơ quan bị ảnh hưởng.

6. Chẩn đoán K vú

Để chẩn đoán ung thư vú, bác sĩ thường kết hợp nhiều kỹ thuật sau:

• Khám lâm sàng tuyến vú: Quan sát và sờ nắn để phát hiện khối cứng, thay đổi da, núm vú hoặc hạch ở nách.
• Chẩn đoán hình ảnh: Chụp nhũ ảnh, siêu âm tuyến vú: Phân biệt u đặc hay u chứa dịch, chụp MRI (Cộng hưởng từ)…
• Sinh thiết vú: Lấy mẫu mô nghi ngờ để xét nghiệm dưới kính hiển vi.
• Xét nghiệm mô bệnh học: Kiểm tra thụ thể hormone (ER, PR), HER2, độ ác tính và có thể làm xét nghiệm gene tiên lượng để định hướng điều trị [8].

7. Điều trị ung thư vú

Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính cho ung thư vú, nhưng bác sĩ thường kết hợp thêm các phương pháp khác để đạt hiệu quả tốt nhất.

Các loại phẫu thuật ung thư vú bao gồm [9]:

• Cắt bỏ toàn bộ tuyến vú (mastectomy): Loại bỏ toàn bộ mô vú bị ung thư.
• Phẫu thuật bảo tồn vú (lumpectomy): Chỉ cắt bỏ khối u và phần mô lành xung quanh.
• Tái tạo vú (breast reconstruction): Phẫu thuật phục hồi hình dạng vú sau khi cắt bỏ.

Bên cạnh phẫu thuật, bác sĩ có thể kết hợp thêm các phương pháp điều trị hỗ trợ khác, như:

• Hóa trị: Dùng thuốc tiêu diệt tế bào ung thư.
• Xạ trị: Chiếu tia năng lượng cao (có thể thực hiện ngay trong lúc mổ – gọi là IORT) để tiêu diệt tế bào ung thư còn sót lại.
• Liệu pháp miễn dịch: Kích thích hệ miễn dịch tấn công tế bào ung thư.
• Liệu pháp hormone: Dùng thuốc ức chế hormone estrogen để làm chậm hoặc ngăn khối u phát triển.
• Liệu pháp nhắm trúng đích: Tác động chính xác vào các phân tử hoặc protein đặc hiệu của tế bào ung thư, giúp tăng hiệu quả điều trị và giảm tác dụng phụ.

Nhờ tiến bộ y học hiện đại, tỷ lệ sống của người bệnh ung thư vú ngày càng được cải thiện, giúp nhiều người có thể sống khỏe mạnh lâu dài sau điều trị.

Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn, người bệnh ung thư vú được chẩn đoán và điều trị toàn diện bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại như siêu âm vú chuyên sâu, MRI, CT-Scan đa lát cắt… Bệnh viện áp dụng phác đồ điều trị cá thể hóa cho từng người bệnh, giúp nâng cao hiệu quả và tiên lượng sống. 

Với mục tiêu chung “Tất cả vì người bệnh”, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn sẽ là người bạn đồng hành đáng tin cậy của những người phụ nữ trong hành trình chiến thắng căn bệnh ung thư vú.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn

Số 88, Đường số 8, Khu dân cư Trung Sơn, Xã Bình Hưng, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 1800 6767

info@nih.com.vn

GPĐKKD: 0312088602 cấp ngày 14/12/2012 bởi Sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM. Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh số 230/BYT-GPHĐ do Bộ Y Tế cấp.